Ankara Yabancılar Avukatı

Yabancılar Hukuku Nedir? 

Yabancılar hukuku, bir devletin kendi ülkesinde bulunan ve o devletin vatandaşlığına bağla olmayan kişilere uyguladığı kurallar bütünüdür. Türkiye’de yabancılar hukuku, karşılıklılık ilkesi ve uluslararası hukuk normlarına saygı çerçevesinde şekillenmiştir. Yabancılar hukukunu oluşturan ilkelerden bazıları şu şekildedir: 

• 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu: Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den uluslararası koruma talep eden yabancılara uygulanacak tedbirleri düzenleyen temel kanundur.
• 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu: Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybedilmesi ve ispatı süreçlerini düzenler.
• 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu: Yabancıların Türkiye’de çalışabilmeleri için gerekli olan izinleri, kısıtlamaları ve bakanlık politikalarını belirler.

Türkiye’de İkamet (Oturma) İzni Türleri ve Başvuru Süreçleri

Vize veya vize muafiyeti süresinden daha uzun bir süre (genellikle 90 günden fazla) Türkiye’de kalmak isteyen yabancıların, yasal süresi içinde ikamet izni (oturma izni) almaları zorunludur. İkamet izni başvuruları Göç İdaresi Başkanlığı’nın e-ikamet sistemi üzerinden ön başvuru ile başlar ve Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğü gibi yerel müdürlüklerde randevu randevu süreciyle devam eder.

A. Kısa Dönem İkamet İzni

En yaygın başvurulan ikamet türü kısa dönem ikamet iznidir. Genel olarak her defasında en fazla 1 veya 2 yıllığına verilir. Şu amaçlarla Türkiye’de kalacak yabancılara yöneliktir:

• Ülkeyi gezmek, tatil yapmak amacıyla gelenler (son dönem yasal değişikliklerle turistik ikamet izinlerinin uzatılması zorlaştırılmıştır)
• Türkiye’de konut niteliğinde taşınmazı bulunan yabancılar (gayrimenkul yoluyla ikamet alabilmek için taşınmazın değerinin büyükşehirlerde belirli bir yasal sınırın üzerinde olması şarttır)
• Türkiye’de şirket kuran veya ticari faaliyette bulunacak yabancılar
• Bilimsel araştırma veya tedavi amacıyla gelenler

B. Aile İkamet İzni

Türk vatandaşlarının, mültecilerin veya ikamet izniyle Türkiye’de yasal olarak ikamet eden yabancıların; yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna verilen izin türüdür. Her defasında en fazla 3 yıllığına verilebilir. Anlaşmalı veya muvazaalı evliliklerin tespiti amacıyla Göç İdaresi tarafından denetimler ve ev ziyaretleri gerçekleştirilir.

C. Öğrenci İkamet İzni

Türkiye’deki bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimi görecek yabancılara eğitim süreleri boyunca verilen izin türüdür.

D. Uzun Dönem İkamet İzni

Türkiye’de kesintisiz en az 8 yıl ikamet izniyle kalmış olan veya Göç Politikaları Kurulu’nun belirlediği şartları taşıyan yabancılara, İçişleri Bakanlığı’nın onayıyla verilen, süre sınırı olmayan kalıcı oturma iznidir. Bu izne sahip yabancılar, askerlik yapma ve seçme-seçilme hakları hariç Türk vatandaşlarına tanınan birçok haktan yararlanırlar.

İkamet İzni Başvurusunun Reddi ve İdari Davalar

Göç İdaresi, yabancının sunduğu belgelerin yetersiz olması, sahte belge ibrazı, Türkiye’de kalış amacının inandırıcı bulunmaması veya genel güvenlik-sağlık riskleri oluşturması gerekçesiyle ikamet izni talebini reddedebilir ya da mevcut izni iptal edebilir.

İkamet Reddi Durumunda Ne Yapılmalıdır?

İkamet izni başvurusu reddedilen yabancıya bir Tebliğ Formu teslim edilir. Bu formun tebliğ edilmesinden itibaren yabancının Türkiye’de yasal olarak kalma süresi (vizesi bittiyse) sona erer ve tebliğ tarihinden itibaren genellikle 10 gün içinde Türkiye’den ayrılması gerekir. Ayrılmayan yabancı hakkında cezalı ikamet ihlali harcı uygulanır ve deport süreci başlar.

İdare Mahkemesinde İptal Davası

İkamet izni başvurusunun reddine dair idari işlemin iptali için, tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde İptal Davası açılmalıdır. Ankara’daki işlemler için yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemeleridir.

• İkamet reddine karşı açılan iptal davası, sınır dışı davalarından farklı olarak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava dilekçesinde mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve yabancının yasal olarak ülkede kalmaya devam etmesi mahkeme kararıyla güvence altına alınmalıdır. Bu süreçlerin yönetimi bir yabancılar ve vatandaşlık hukuku avukatı uzmanlığı gerektirir.

Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni Süreçleri

Yabancıların Türkiye’de kaçak olarak çalışması ağır idari para cezalarına ve sınır dışı edilmeye yol açar. Çalışma izinleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilir. En önemli kural ise çalışma izni, aynı zamanda ikamet izni yerine geçer. 

Türkiye’de yasal olarak istihdam edilmek isteyen kişilerin tabi olduğu mevzuatı ve başvuru kategorilerini gösteren yabancılar ve vatandaşlık hukuku kapsamındaki çalışma izni türleri şunlardır:

1. Süreli Çalışma İzni: Belirli bir iş yeri veya işletmede ve belirli bir meslekte oynamak üzere ilk başvuruda en çok 1 yıl süreyle verilen izin türüdür. Aynı işyerinde uzatma başvurularında bu süre 2, ardından 3 yıla kadar çıkarılabilir.
2. Süresiz Çalışma İzni: Türkiye’de uzun dönem ikamet izni bulunan veya en az 8 yıl yasal çalışma izni olan yabancılara verilir.
3. İstisnai Çalışma İzni: Türk vatandaşı ile evli olanlar, kilit personel statüsündekiler veya Türkiye ekonomisine, bilimine, kültürüne büyük katkı sunacak nitelikli yabancılara daha kolay şartlarla verilen izin türüdür.

Türk Vatandaşlığının Kazanılması Yolları

Yabancılar, Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda belirtilen şartları yerine getirmeleri halinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilirler. Vatandaşlık başvuruları Ankara Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve valilikler bünyesindeki komisyonlarca incelenir.

A. Yatırım Yoluyla İstisnai Türk Vatandaşlığı

Türkiye, ülke ekonomisine yatırım yapan yabancılara vatandaşlık hakkı tanımaktadır. Yatırım türleri ve yasal asgari limitler (mevzuat değişikliklerine göre güncellenmektedir) şunlardır:

• Gayrimenkul Alımı: Belirli bir Amerikan Doları (veya karşılığı döviz) tutarında taşınmaz satın almak ve tapu siciline 3 yıl satmama şerhi koydurmak
• Sermaye Yatırımı: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tespitiyle belirli bir tutarda sabit sermaye yatırımı yapmak
• Banka Mevduatı: Belirli bir tutardaki dövizi Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara 3 yıl tutma şartıyla yatırmak
• İstihdam Yaratma: Çalışma Bakanlığı tespitiyle en az 50 Türk vatandaşını istihdam etmek

B. Genel Yoldan Vatandaşlığa Başvuru

Yabancının Türkiye’de kesintisiz olarak 5 yıl boyunca ikamet izniyle yaşamış olması, Türkçe konuşabilmesi, iyi ahlak sahibi olması, genel sağlık riski taşımaması ve Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini (ev alarak, iş kurarak) göstermesi gerekir.

C. Evlenme Yoluyla Vatandaşlık

Bir Türk vatandaşı ile en az 3 yıl evli olan ve evliliği fiilen devam eden yabancılar vatandaşlık başvurusunda bulunabilirler. Evliliğin sadece vatandaşlık almak amacıyla (sahte/formalite) yapılmadığının tespiti için detaylı arka plan araştırmaları yapılır.

Sınır Dışı (Deport) Kararı, Tahdit Kodları ve İptal Davaları

Yabancılar hukukunun en agresif alanı sınır dışı (deport) işlemleridir. Kamu düzenini, kamu güvenliğini veya kamu sağlığını tehdit eden, vize veya ikamet ihlali yapan ya da kaçak çalışan yabancılar hakkında valilikler tarafından sınır dışı etme kararı alınır.

Sınır Dışı Kararına Karşı İdari Yargı Yolu

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bu kararın kendisine veya vekiline tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesinde İptal Davası açmalıdır.

• Sınır dışı kararına karşı 7 gün içinde açılan iptal davası, dava sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmesini kendiliğinden durdurur (yürütmeyi askıya alır). Kanunun bu emredici hükmü sayesinde yabancı ülkeden gö Ancak terör örgütü üyeliği veya kamu güvenliği gibi istisnai maddelerden (YUKK 54/1-b, d, k) dava açıldığında yürütmenin kendiliğinden durmayacağına dair istisnalar bulunur. Burada profesyonel bir yabancılar ve vatandaşlık hukuku avukatından yardım almak önemlidir.

Geri Gönderme Merkezleri (GGM) ve İdari Gözetim

Sınır dışı edilecek yabancılar, işlemler tamamlanana kadar Geri Gönderme Merkezlerinde (Örn: Ankara Akyurt Geri Gönderme Merkezi) idari gözetim altında tutulur. İdari gözetim kararına karşı Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilerek yabancının salıverilmesi ve imza yükümlülüğü gibi alternatif yükümlülüklerle serbest bırakılması talep edilebilir.

Yabancı Tahdit Kodları ve Anlamları

Yabancıların Türkiye’ye girişini engellemek veya ülkede kalışlarını takip etmek amacıyla Göç İdaresi tarafından yabancı kimlik numaralarına belirli tahdit kodları işlenir. 

Yabancılar Hukukunda Görevli ve Yetkili Mahkemeler

Yabancılar hukukundan doğan uyuşmazlıkların çok büyük bir kısmı devletin idari kurumlarının (Göç İdaresi, Valilikler, Bakanlıklar) tek taraflı işlemlerine dayandığı için görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Ancak idari gözetim altına alma (Geri Gönderme Merkezine kapatılma) kararlarına karşı hürriyeti bağlayıcı bir tedbir olması sebebiyle adli yargı kolu olan Sulh Ceza Hakimlikleri görevlidir.

İdari davalarda yetki, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yere göre belirlenir:

• Eğer sınır dışı veya ikamet reddi kararı Ankara Valiliği ya da Ankara İl Göç İdaresi tarafından alınmışsa dava Ankara İdare Mahkemelerinde açılmalıdır.
• Eğer karar Göç İdaresi Başkanlığı veya Bakanlık tarafından genel bir idari işlem olarak tesis edilmişse yine başkent mahkemeleri yetkilidir.

Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku Avukatı için Neden Minval Hukuk’u Tercih Etmelisiniz? 

Türkiye’de yabancılar ve vatandaşlık hukuku süreçleri; idare hukuku, anayasa hukuku, uluslararası mevzuat ve insan hakları hukukunun kesişim noktasında yer alır. İdari başvurularda veya dilekçelerde yapılan küçük bir usul hatası, eksik evrak ya da hak düşürücü sürelerin kaçırılması ağır sonuçlar doğurabilir. Bu tür hatalar sınır dışı edilmenize, yıllar süren giriş yasaklarıyla karşılaşmanıza veya vatandaşlık haklarınızın engellenmesine yol açabilir.

Minval Hukuk olarak ikamet ve çalışma izni başvuruları, sınır dışı kararlarının iptali gibi birçok aşamada size hukuki destek sağlıyoruz. Deneyimli bir Ankara yabancılar ve vatandaşlık hukuku avukatı ile çalışmanız; başvurularınızın eksiksiz hazırlanmasını, idari gözetim kararlarına karşı özgürlüğünüzün hızla savunulmasını ve yasal sürelerin titizlikle takip edilmesini sağlar. İkamet, çalışma izni, vatandaşlık veya sınır dışı süreçlerinizde hak kaybı yaşamadan ilerlemek için Minval Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İkamet izni başvurum reddedildi, hemen Türkiye’yi terk etmek zorunda mıyım?

İkamet izni reddedilen ve vize süresi biten yabancılara 10 günlük terk süresi tanınır. Bu sürede ülkeden çıkış yapılmazsa sınır dışı (deport) süreci başlar. Ancak yasal süresi içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açıp yürütmenin durdurulması kararı alınırsa yabancı kişi, dava sonuçlanıncaya kadar yasal olarak Türkiye’de kalmaya devam edebilir.

Hakkımda sınır dışı (deport) kararı verildiğini öğrendim, ne kadar sürem var?

Sınır dışı etme kararının size veya avukatınıza tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesinde dava açmanız gerekir. Bu 7 günlük süre hak düşürücüdür. Süreyi geçirirseniz dava açma hakkınızı kaybedersiniz ve sınır dışı işleminiz icra edilir. Dava açıldığında deport işlemi mahkeme kararına kadar kendiliğinden durur.

Tahdit kodu (giriş yasağı) bulunan bir yabancı Türkiye’ye nasıl giriş yapabilir?

Hakkında tahdit kodu işlenen bir yabancının Türkiye’ye gelebilmesi için iki temel yol vardır. Birincisi, kodun hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek İdare Mahkemesinde iptal davası açmak ve kodu sildirmektir. İkincisi ise yabancının kendi ülkesindeki Türk Konsolosluğuna başvurarak evlilik, eğitim, çalışma veya tedavi gibi haklı nedenleri belgeleyerek meşruhatlı vize (özel amaçlı vize) almasıdır.