Gümrük Vergileri Veya Cezalarına İtiraz ve İptal Davası

Danıştay, idari yargılamada verdiği kararlarla, Gümrük Kanunu‘nun uygulanışına yön veren ve hukuki istikrarı sağlayan önemli içtihatlar geliştirmiştir. Bu kararlar, yükümlülerin hukuki pozisyonunu anlamaları açısından hayati öneme sahiptir:

v  Gümrük Cezalarında Kanunilik İlkesi: Danıştay 7. Dairesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi uyarınca uygulanan idari para cezalarında, suçta ve cezada kanunilik ilkesine dikkat çekmiştir. Kararda, fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olmayan ve daha ağır ceza öngören hükmün uygulanamayacağı vurgulanmıştır. Somut olayda, beyannamenin tescil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan düzenleme “gümrük vergilerinin iki katı” oranında ceza öngörürken, sonradan yürürlüğe giren değişiklik “gümrüklenmiş değerin iki katı” esasına dayanıyordu. Danıştay, daha ağır ceza getiren yeni hükmün geçmişe uygulanamayacağını, bu nedenle davalı idarenin temyiz talebinin reddine, davacının talebinin ise kabulüne karar vermiştir.
Bu karar, gümrük işlemlerine ilişkin para cezalarının belirlenmesinde Anayasa’nın 38. maddesinde güvence altına alınan kanunilik ilkesinin mutlak biçimde geçerli olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.Anılı karar ise şu şekildedir “….Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrası Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. Olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 6455 sayılı Kanun’la değişik şekli uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında para cezası hesaplanarak karara bağlanmışsa da bahsi geçen hükmün değişik halinin 11/04/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazete’de yayımlayarak yürürlüğe girmesi, cezalandırmaya konu fiile ilişkin beyannamenin tescil tarihine göre öngörülen cezanın ise, gümrük vergilerinin iki katı tutarında olduğunun görülmesi karşısında, belirtilen hükmün daha ağır ceza öngören şeklinin uygulanması Anayasa’nın yukarıda yer verilen 38. maddesinde ifade edilen, kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemeyeceği yönündeki ilkeye aykırılık oluşturacağından, temyize konu kararın davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uyarlık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin ise kabulüne, 2…. Bölge İdare Mahkemesi… Vergi Dava Dairesinin… tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,..” (T.C. Danıştay 7. Daire, 07.02.2022 tarih, E. 2018/828, K. 2022/407.)

v  Gümrük Vergisi Ek Tahakkuklarında Zamanaşımı ve Ceza Sürelerinin Önemi: 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 197. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, gümrük, katma değer ve özel tüketim vergisi ek tahakkuklarına karşı açılan davalarda zamanaşımı sürelerinin uygulanması gerekmektedir. Somut olayda, davacıya ait serbest dolaşıma giriş beyannamesine ilişkin ek tahakkuk, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten üç yılı geçtikten sonra yapılmış olup, dava konusu fiil aynı zamanda suç oluşturup oluşturmadığı ve ceza zamanaşımı sürelerinin olaya uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmeden ısrar kararı verilmiştir.Danıştay, temyiz incelemesinde, bu değerlendirme yapılmaksızın verilen ısrar kararının hukuka uygun olmadığını belirterek temyiz istemini kabul etmiş ve Mersin 1. Vergi Mahkemesi’nin 10.05.2013 tarihli ısrar kararını bozmuştur. Karar, gümrük vergisi ek tahakkuklarında zamanaşımı süresinin ve ceza mahkemesi sürecinin dikkate alınmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Konuyla ilgili Danıştay  vergi daireleri kurulu vermiş olduğu bir kararda ; “…Hüküm veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:Davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle yapılan gümrük, katma değer ve özel tüketim vergileri ek tahakkukuna vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptaline ilişkin ısrar kararı gümrük idaresi tarafından temyiz edilmiştir.4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 181’inci maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinin 1’inci fıkrasında; gümrük yükümlülüğünün ithalat vergisine tabi eşyanın serbest dolaşıma girmesiyle doğacağı; 2’nci fıkrasında, gümrük yükümlülüğünün, söz konusu gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı belirtilmiş; aynı Kanunu’n 197’nci maddesinin 2’nci fıkrasında da, yapılan denetimler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1’inci fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilmeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligatın, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılacağı; şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılmasının zamanaşımını durduracağı; 4’üncü fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde de, gümrük vergileri alacaklarının, ceza uygulamasını gerektiren bir fiile ilişkin olması ve suçun zamanaşımının daha uzun bulunması halinde, bu alacakların Türk Ceza Kanunu’ndaki dava ve ceza zamanaşımı süreleri içinde kovuşturulup tahsil edileceği hükme bağlandığından, ilgililer hakkında tahakkuk ettirilen gümrük vergisinin ceza uygulamasını gerektiren bir fiile ilişkin bulunması ve bunun da, açılan ceza davası sonucunda verilen mahkumiyet kararı ile sonuçlanması halinde; tahakkuk zamanaşımı süresinin, Türk Ceza Kanunu’nda bu suç için öngörülen ceza zamanaşımı süresine göre hesaplanacağı açık bulunmaktadırDavacı adına tescilli beyanname muhteviyatı eşya nedeniyle ek olarak tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıllık süre geçirildikten sonra yapılmış ve şirket yetkilileri hakkında Mersin 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/58 esasına kayıtlı dosyasında açılan ceza davasının birleştirildiği Mersin Birinci Ağır Ceza Mahkemesinin E:2008/83 sayılı dosyasında 25.10.2011 günlü ve K:2011/433 sayılı kararla beraat kararı verilmiş ise de söz konusu kararın Yargıtay nezdinde temyiz edildiği anlaşıldığından, davaya konu işlem tesisine neden olan fiilin aynı zamanda “suç” oluşturup oluşturmadığı ve Türk Ceza Kanunu’nda öngörülen ceza zamanaşımı sürelerinin olaya uygulanması gerekip gerekmediğinin bu yargısal sürece bağlı olarak değerlendirilmesi gerektiğinden bu değerlendirme yapılmaksızın verilen ısrar kararı hukuka uygun görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile Mersin 1. Vergi Mahkemesinin, 10.05.2013 günlü ve E:2013/181, K:2013/826 sayılı ısrar kararının bozulmasına, yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,  26.03.2014 gününde oyçokluğu ile karar verildi….” Şeklinde hüküm tesis etmiştir. (T.C. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 26.03.2014 tarih, E. 2013/431, K. 2014/175.)

v  Gümrük Vergisi İadesinde İdari İtiraz Yolunun Zorunluluğu: Danıştay 7. Dairesi, gümrük vergilerinin iadesi taleplerinde, Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi uyarınca idari itiraz yolunun dava öncesi zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Somut olayda, davacı şirket, Gümrük Başmüdürlüğü’nün reddi üzerine idari itiraz yoluna başvurmadan doğrudan dava açmış; Danıştay, bunun idari merci tecavüzü oluşturduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Karar, gümrük işlemlerinde idari itirazın tüketilmesinin dava öncesi şart olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.Karar metni ise şu şekildedir ; “…Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Temyiz başvurusu; davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, ithalat kayıt belgesinde yeralan kıymete göre beyan edilmesi üzerine tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, Gümrük Başmüdürlüğünce, ithalat kayıt belgesine ilişkin başvuruların Dış Ticaret Müsteşarlığına yapılması gerektiği, bu nedenle, geri verme başvurusunun değerlendirmeye alınmadığından bahisle reddine dair işlemi iptal eden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir. İdari karar, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının 5’inci bendinde, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuran tasarrufu; “Geri verme” deyimi ise, 210’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesi olarak tanımlanmış; 211’inci maddesinin 1’inci fıkrasında da, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği belirtilmiştir. Gümrük Yönetmeliğinin 500’üncü maddesinde, geri verme işlemleri konusunda gümrük idarelerinin yetki sınırları tutar olarak belirlenmiş ve 29.12.2009 gün ve 27447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 76 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliğinde, 2010 yılında geçerli tutarlara yer verilmiştir. Buna göre; 102.000.- Türk lirasına kadar ilgili gümrük müdürlükleri; 511.000.- Türk lirasına kadar gümrük ve muhafaza başmüdürlükleri; 511.000.- Türk lirasının üstündeki geri verme işlemlerini yapmaya ise Müsteşarlık yetkili kılınmıştır. Bu hukuki durum karşısında, davacının, kendi beyanı üzerine ödediği vergilerin geri verilmesi istemiyle gümrük müdürlüğüne yapmış olduğu başvurunun, anılan müdürlükçe, yetkisizlik sebebiyle Gümrük Başmüdürlüğüne iletilmesi üzerine, başmüdürlükçe tesis edilen işlem; davalı İdarenin davacı üzerinde hukuki sonuç doğuran tasarrufu olduğundan, idari karardır. Anılan Kanunun 242’nci maddesinde ise, kişilerin, idari kararlara karşı onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama itiraz edebilecekleri; itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurabilecekleri hükme bağlanmıştır. Gümrük Kanununun sözü edilen 242’nci maddesi hükmüne göre, idari davaya konu olabilecek işlem, idari karar değil; söz konusu karara karşı, öngörülen usule göre yapılacak itiraz üzerine, yine aynı maddede yazılı mercilerce tesis edilecek olumsuz işlem olduğundan, itiraz başvurusu, yargı yerlerine başvurulmadan önce ilgililerce tüketilmesi gereken zorunlu nitelikteki başvuru yoludur. Bu yol tüketilmeden dava açılması halinde, bu durumun idari yargı yerlerince kendiliklerinden nazara alınması, İdari Yargılama Hukukunun gereklerindendir. Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14’üncü maddesinde, açılan davada, idari merci tecavüzü bulunup bulunmadığının ilk inceleme esnasında inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendinde, idari merci tecavüzü halinde, dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği, 2’nci fıkrasında da, dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danıştaya veya ilgili mahkemeye başvurma tarihinin, merciine başvurma tarihi olarak kabul edileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Bu bakımdan; davacı Şirketçe, ödenen vergilerin iadesi istemiyle Gümrük Başmüdürlüğüne yapılan başvurunun reddinden sonra, anılan makamın ret kararına karşı, Gümrük Kanununun yukarıda açıklanan 242’nci maddesi uyarınca, Gümrük Müsteşarlığı nezdinde itiraz yoluna gidilmeden dava açıldığından, davada, idari merci tecavüzü bulunmakta ise de; 20.7.2010 tarihinde tebliğ edilen Başmüdürlüğün ret işlemine karşı, onbeş günlük itiraz süresi geçirildikten sonra, 16.8.2010 tarihinde kayda giren dilekçe ile dava açıldığının anlaşılması karşısında, bu aşamada merciine tevdi kararı verilmesinin davacıya hukuki bir yarar sağlaması olanaksız bulunduğundan, davanın bu nedenle reddi gerekirken, aksi yönde verilen mahkeme kararında isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenle, temyiz isteminin kabulüne, mahkeme kararının bozulmasına; bozma kararı üzerine, Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 10.11.2014 gününde oybirliği ile karar verildi….” (T.C. Danıştay 7. Daire, 10.11.2014 tarih, E. 2011/7683, K. 2014/5647.)

v  Gümrük Vergisi ve Ceza Zamanaşımı İlişkisi: Gümrük vergilerinin tahakkuku ve zamanaşımı; ceza uygulanmasını gerektiren fiiller nedeniyle açılan ceza davasının gümrük vergisi zamanaşımı üzerindeki etkisi hakkında ise Danıştay ; “…Yukarıda değinilen hükümlere göre; yapılan denetimler sonucunda hiç alınmadığı ya da noksan alındığı tespit edilen vergilere ilişkin tebligatın gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içerisinde yapılması gerekiyorsa da; gümrük yükümlülüğünü doğuran olayla ilgili olarak, sözü edilen süre içerisinde dava açılması halinde, zamanaşımının durduğu sürece veya davanın sonuçlanmasından sonra kalan süre içerisinde tahakkuk işlemi yapılarak mükellefine tebliğ edilebileceği gibi, gümrük vergileri alacaklarının ceza uygulanmasını gerektiren bir fiile ilişkin olması durumunda, tahakkukun suçun tabi olduğu zamanaşımı süresi içerisinde yapılması da olanaklı olmakla birlikte, bir fiilin ceza gerektirip gerektirmediği, bir başka ifadeyle suç teşkil edip etmediği, açılacak ceza davasında verilecek kararla ortaya konulabileceğinden, 197. maddenin 4. fıkrası hükmünün uygulanabilmesi bakımından ceza davasında verilen kararın kesinleşmesinin beklenilmesi gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, vergilerin tebliği için öngörülen üç yıllık sürenin geçirilmesinden sonra da olsa, davacının fiili nedeniyle açılmış bir ceza davasında verilerek kesinleşen mahkumiyet hükmü, gümrük vergileri alacakları hakkında, suçun tabi olduğu zamanaşımı süresinin uygulanmasını mümkün kılacaktır.Olayda, davacı adına tescilli beyanname muhteviyatı eşya nedeniyle ek olarak tahakkuk ettirilen vergi ve cezaya ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra 08/02/2019 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, gümrük yükümlülüğünü doğuran olay nedeniyle, davacı şirket yetkilileri hakkında … Ağır Ceza Mahkemesinin E:…sayılı dosyasında açılan davada yargılamaya devam edildiği tespit edilmiştir.Bu bakımdan; suçun tabi olduğu zamanaşımının uygulanabilmesi için Kanun maddesinde ceza davasının açılması herhangi bir süreyle sınırlandırılmış değildir. Dolayısıyla, vergilerin tebliği için öngörülen üç yıllık sürenin geçirilmesinden sonra da olsa bu fiil nedeniyle ceza davası açılmış olması ve bu ceza davasında verilecek hüküm, Türk Ceza Kanunu’ndaki dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin uygulanıp uygulanmaması sonucunu doğuracağından, işbu dava hakkında karar verilebilmesi için, söz konusu ceza davasında verilecek kararın kesinleşmesinin beklenilmesi gerekirken, ceza davasının 3 yıl içerisinde açılmamasına dayanılarak verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.Davanın para cezalarına ilişkin kısmına gelince;4458 sayılı Kanun’un 5911 sayılı Kanunla değişik olup, 07/10/2009 tarihinden sonra tescilli beyannamelere isabet eden para cezaları için uygulanabilecek nitelikteki 232. madde hükmü nedeniyle para cezası kararları vergilerle birlikte aynı zamanda alınmış ise de; belirtilen tarihten önce tescilli beyannamelere isabet eden para cezası kararlarının vergi tahakkuklarının idari bakımdan kesinleşmesinden, diğerbir ifadeyle, vergilere vaki itirazın reddedilmesinden önce karara bağlanması ve vergiler açısından geçerli olan 197. maddenin 4. fıkrasında yer alan hükmün para cezalarında uygulanması olanaklı olmadığı gibi, para cezalarına ilişkin olarak 28/03/2013 tarihinde 6455 sayılı Kanunla, 4458 sayılı Kanunun 231. maddesi değiştirilerek getirilen hükmün olay tarihinde uygulanma imkanı da bulunmamaktadır. Ancak, davaya konu para cezalarının Kanun’un 234. maddesi uyarınca alındığı, dolayısıyla vergiye bağlı ceza niteliğinde olduğu göz önünde bulundurulduğunda, tahakkuk hakkında yapılacak değerlendirme sonucunda ulaşılan sonucun para cezasını da etkileyecek olması nedeniyle Mahkemece bozma üzerine verilecek kararda bu hususun da gözetileceği tabidir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1.Temyiz isteminin kabulüne,2.…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,…” hüküm ve kanısına varmıştır. (T.C. Danıştay 7. Dairesi, 14.02.2023, E. 2020/3764, K. 2023/579)

v  Geçici İthalatta Lehe Hüküm ve Para Cezası: Geçici ithalat rejimi kapsamındaki ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının süresi içinde yurt dışına çıkarılmaması nedeniyle uygulanan idari para cezası ve lehe hükmün uygulanabilirliği hakkında ise ;“…İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :Geçici ithalat rejimi kapsamında davacının sevk ve idaresinde 26/07/2016 tarihinde yurda giriş yapan …plakalı taşıtın 1 Seri No’lu Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği’nin 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde belirtilen süreyi ihlal ettiği ve süresi içerisinde yurt dışına çıkarılmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrası uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241. maddesinin 3. fıkrasının (l) bendinde; geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen taşıtın verilen sürenin bitimini takiben bir ay içerisinde yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde usulsüzlük cezasının 1. fıkrada belirtilen miktarın iki katı, 4. fıkrasının (g) bendinde, aynı eylemin iki ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde dört katı, 5. maddesinin (b) bendinde, üç ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde altı katı olarak uygulanacağı; 238. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı para cezası alınacağı, bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezası tahsil edileceği, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik halinin 1. fıkrasında ise; 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, (b) bendinde, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri, (d) bendinde, (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezası verileceği, 2. fıkrasında, 1. fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Kanun’un 7190 sayılı Kanun ile değişik 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yükümlüler lehine değişiklik yapılarak, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrüklenmiş değerin iki katı tutarından daha düşük bir ceza kesilmesi öngörülmüştür.
Bölge İdare Mahkemesince, ticari kullanıma mahsus kara taşıtının geçici ithalat rejimi izin süresi içinde mazeretsiz olarak ihraç edilmemesi nedeniyle, 4458 sayılı Kanun’un 238. maddesi hükmünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılması yerinde olmakla birlikte; davacının rejim kapsamında taşıta tanınan yasal süreyi ihlal etme ve taşıtı süresi içerisinde yurt dışına çıkarmama eylemiyle ortaya çıkan ihlal sebebi ortaya konularak, 7190 sayılı Kanun’la getirilen lehe hükümden faydalanıp faydalanılamayacağının değerlendirilmesi suretiyle yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir…” denilmiştir.  (T.C. Danıştay 7. Dairesi, 13.12.2022, E. 2019/3819, K. 2022/5076)

v  İtirazda Tahakkuk Artırımı ve Peşin Ödeme: Danıştay vermiş olduğu bir kararında da Gümrük idaresinin itiraz üzerine tahakkuk miktarını artıramayacağını, yalnızca işlemi kaldırma veya düzeltme yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir. Somut olayda, “peşin ödeme” beyanına rağmen ek KKDF ve KDV tahakkuku yapılması hukuka aykırı bulunmuş; yapılan ödemenin beyan tarihinden önce gerçekleştiği dikkate alınarak Vergi Mahkemesi’nin iptal kararı onanmıştır. Karar, gümrük idarelerinin itiraz incelemesinde yetki sınırlarını ve “peşin ödeme” değerlendirmesinin esaslarını netleştirmektedir.   “….Dava konusu istem: Davacı adına tescilli 14/01/2013 tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın ödeme şeklinin peşin olmadığının tespit edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Gümrük Müdürlüğüne yapılan itirazın tahakkuk miktarı arttırılarak reddine dair karara karşı davanın açıldığının kabulü ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi hükmünün açıklanması suretiyle; gümrük başmüdürlüğünün, idari kararlara, gümrük vergilerine ve cezalara karşı kişilerin yaptıkları itiraz üzerine, itiraza konu işlemin hukuka uygun olup olmadığını kontrol ederek, itiraz sebeplerini yerinde görmesi halinde, işlemin geri alınmasına veya düzeltilmesine karar verebileceği, ancak, itirazın konusunu aşarak, vergi veya cezanın miktarını artıramayacağı, dolayısıyla, gümrük mevzuatında anılan mercie bu hususta verilmiş bir yetki bulunmadığından, tahakkukların arttırılan kısmında yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği, uyuşmazlığın gümrük müdürlüğünce tahakkuk ettirilen miktara yönelik itirazın reddine dair kısmı yönünden ise, beyannamenin tescil edildiği ve gümrük yükümlülüğünün başladığı 14/01/2013 tarihinden önce eşyayı devreden şirket hesabına transfer işleminin 24/09/2012 tarihinde yapılması nedeniyle işlemin beyan edildiği gibi peşin ödeme niteliğinde olduğunun anlaşılması karşısında, davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Beyannamenin tescil tarihinden önce yurt dışındaki ihracatçı firmaya para transferi yapıldığını gösterir belge ibraz edilemediğinden, cevaplı rapor uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA…” (T.C. Danıştay 7. Dairesi, 08.10.2020 tarih, E. 2016/8401, K. 2020/3813.)

Bu içtihatlar, idari süreçlerin usulüne uygun işletilmesinin, yani gümrük kanunu dava açma süresi gibi temel prosedürlere uyulmasının hukuki bir zorunluluk olduğunu göstermektedir. Gümrük idari para cezasına itiraz süreçlerinde 15+30 günlük sürelerin kaçırılması, telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilir.