Hukuk sistemimizde hükümlülerin topluma kazandırılmasında kritik bir rol oynayan açık cezaevi nedir, kimler yatar ve nasıl geçilir? İnfaz sürecinin en önemli aşamalarından biri olan bu kurumlarda; geçiş şartları, kuralları, telefon hakkı ve merak edilen ev izni süresi gibi detaylar, hükümlülerin geleceğe hazırlanmasında belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu yazımızda 2026 yılı itibarıyla açık-kapalı cezaevi farkları ve güncel infaz düzenlemeleri hakkında bilmeniz gereken tüm temel bilgiler açıklanmaktadır.
Açık Cezaevi Nedir?
Açık cezaevi, cezasını çeken hükümlülerin kapalı cezaevlerine göre daha esnek ve sosyal koşullarda tutulduğu, çalışma ve üretime katılabildiği bir ceza infaz kurumudur. Bu kurumlar, cezanın yalnızca özgürlüğü kısıtlama amacı taşımadığı; aynı zamanda kişiyi topluma yeniden kazandırmayı hedeflediği anlayışına dayanır.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre açık cezaevleri; dış güvenlik görevlisi bulunmayan, ancak kurum içi gözetim ve disiplin kurallarıyla denetlenen yerlerdir. Hükümlüler burada çalışabilir, meslek öğrenebilir ve belirli kurallar çerçevesinde aile bağlarını daha güçlü şekilde sürdürebilir.
Açık cezaevi tamamen serbest bir ortam değildir; disiplin ve iyi hal şartı devam ettiği sürece bu statü korunur. Kurallara aykırılık halinde kapalı cezaevine geri gönderilme mümkündür. Bu yönüyle açık cezaevi, iyi halli hükümlüler için hem bir sorumluluk süreci hem de tahliye öncesi uyum aşaması niteliğindedir.
Açık Cezaevi Nasıl Olur?
Açık cezaevleri genellikle çalışma kampı veya tarımsal üretim tesisleri biçiminde örgütlenir. Hükümlüler sabahları kahvaltı yaptıktan sonra kurum dışındaki atölye, tarlalar veya atölye türü işlerde çalışmak üzere çıkar; akşamı kurumda geçirirler. Bu cezaevlerinde günlük yaşam daha esnek kurallara tabidir. Örneğin, gardiyan yerine nöbetçi bekçiler, kamera ve alarm sistemleri gibi gözetim araçları ile genel güvenlik sağlanır; dışarıda silahlı nöbetçi bulunmaz. Hükümlüler genellikle üniforma değil gündelik kıyafet giyebilir, koğuş tarzı ortamlarda toplu yaşam sürdürür. Tuvalet, duş gibi ortak alanlar daha serbest olup, kapalı cezaevinde olduğu gibi sıkı bir hücre sistemi yoktur. Fiziki olarak açık cezaevleri, daha düşük güvenlik duvarları, tel örgüler ve perdeleme araçlarıyla çevrilidir; bu kurumların mimarisi ve iç düzeni, mahkûmların gün içinde iş ve sosyal faaliyetlerde bulunmasına uygun şekilde düzenlenmiştir. Kısaca, açık cezaevinde yaşam dış dünyaya daha çok açık ve mahkûmun dönüşüme odaklı sürece aktif katılımını destekleyecek şekilde işler.
Açık Cezaevi Kuralları Neler?
Açık ceza infaz kurumlarında uygulanan disiplin rejimi, hükümlüye tanınan geniş hareket serbestisi ile doğru orantılı olarak “yüksek sorumluluk” esasına dayanır. Buradaki kurallar bütünü, hükümlünün bireysel iradesini hukuka uygun kullanıp kullanmadığını denetleyen bir liyakat sistemidir. 5275 sayılı Kanun’un 14. ve 48. maddeleri ile ilgili infaz yönetmelikleri uyarınca belirlenen temel kurallar şunlardır:
- İyi Halin Devamlılığı ve Puanlama: İyi hal, idare ve gözlem kurulu tarafından 6 ayda bir objektif kriterler (disiplin cezası olmaması, kurum düzenine uyum, pişmanlık, faaliyetlere katılım) esas alınarak değerlendirilir. Bu değerlendirmede eşik değerin altına düşülmesi, kapalı kuruma iade sebebidir.
- Çalışma Zorunluluğu ve İş Disiplini: Açık cezaevi bir üretim merkezidir. Hükümlü, yeteneklerine göre atandığı iş kolunda (atölye, tarım, hizmet vb.) belirlenen mesai saatlerine ve iş sağlığı güvenliği kurallarına uymakla yükümlüdür. İş kuralı ihlalleri, disiplin soruşturması kapsamında ağır yaptırımlara tabidir.
- İletişim ve Teknolojik Kısıtlamalar: Serbestlik ortamına rağmen; akıllı telefon, telsiz veya yetkisiz internet erişimi sağlayan cihazların bulundurulması kesinlikle yasaktır. İletişim, yalnızca kurumun tahsis ettiği teknik altyapı üzerinden gerçekleştirilir.
- Kurum Dışı İzin ve Dönüş Kuralları: İzinli çıkan hükümlünün belirlenen adreste bulunması ve izin süresi bitiminde saniyelik bir gecikme dahi olmaksızın kuruma teslim olması şarttır. Gecikmeler, aksi ispatlanmadığı müddetçe “firar” olarak nitelendirilir.
- Geri Gönderme (Kapalıya İade) Kriterleri: CGTİHK 14/5 maddesi uyarınca; firar teşebbüsünde bulunan, disiplin cezası alan, çalışma düzenine uyum sağlayamayan veya iyi hal puanı düşen hükümlüler, İnfaz Hakimliği kararıyla haklarını kaybederek kapalı cezaevine iade edilirler.
Açık cezaevi kuralları, sadece bir yasaklar manzumesi değil; hükümlünün özgürlüğüne ne kadar hazır olduğunu kanıtlaması gereken bir “sosyal sınav” niteliğindedir.
Açık Cezaevi Şartları
Açık ceza infaz kurumuna ayrılabilmek, sadece sürenin dolmasıyla gerçekleşen bir süreç değil; hükümlünün yasal kriterleri karşıladığının idari ve adli makamlarca onaylanmasıdır. 2026 yılı güncel mevzuatı ve yürürlükteki infaz paketleri ışığında açık cezaevine geçiş şartları şu şekildedir:
- İyi Hal Puanı: Hükümlünün kapalı kurumda geçirdiği süre boyunca disiplin cezası almamış olması ve her 6 ayda bir yapılan puanlamada eşik değeri aşması gerekir. İdare ve Gözlem Kurulu, hükümlünün samimi olarak pişmanlık duyup duymadığını ve açık cezaevinin serbestliğine uyum sağlayıp sağlamayacağını değerlendirir.
- Süre Şartı: Toplam ceza 10 yıldan az ise kapalı kurumda en az 1 ay iyi halli infaz edilmesi yeterlidir. Toplam ceza 10 yıl ve üzeri ise cezanın 1/10’u kadar süre kapalı kurumda iyi halli geçirilmelidir. Ayrıca koşullu salıverilmeye 7 yıl veya daha az süre kalmış olması şarttır. (Terör, örgütlü suçlar, kasten öldürme, cinsel suçlar gibi istisna suçlarda bu süreler daha ağır olup erken geçiş hakkı kısıtlanmıştır.)
- Suç Türü Sınırı: Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar, terör suçlarından mahkûm olanlar (belirli infaz oranları tamamlanmadan) ve çocukların cinsel istismarı gibi nitelikli suçları işleyenler için geçiş şartları çok daha ağırlaştırılmıştır ve özel kurulların onayına tabidir.
- Doğrudan Geçiş Hakkı: Kasıtlı suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl ve altındaki cezalar ile adli para cezasının ödenmemesi sonucu verilen hapis cezalarında hükümlü, şartları sağlıyorsa doğrudan açık cezaevine alınır.
- Kısıtlılık Durumu: Hükümlü hakkında başka bir suçtan dolayı tutuklama kararı bulunmamalıdır. Eğer başka bir dosyadan tutukluluk devam ediyorsa, açık cezaevine geçiş hakkı askıya alınır.
Açık Cezaevinde Telefon Hakkı Var Mı? Saatleri Ne?
Evet. Açık ceza infaz kurumlarında hükümlülerin dış dünya ile bağlarını sürdürebilmeleri amacıyla telefonla haberleşme hakkı, kapalı kurumlara nazaran çok daha geniş bir çerçevede tanınmaktadır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 66/2. maddesi uyarınca, açık kurumlarda bulunan hükümlüler idarece belirlenen teknik altyapı dahilinde ücretli telefonlarla iletişim kurabilirler.
2026 yılı güncel uygulamalarında bu hak, sadece haftada bir gün ve 10 dakika ile sınırlı olmayıp kurumun teknik kapasitesi ve hükümlü sayısına bağlı olarak haftanın her günü veya belirli günlerinde, günlük 20 ila 60 dakikaya varan sürelerle kullandırılabilmektedir. Görüşme saatleri genellikle sabah sayımından sonra başlayıp akşam sayımına kadar olan (08:30 – 21:00) geniş bir zaman dilimini kapsar ve hükümlüler iş yurdu faaliyetlerinden arta kalan serbest zamanlarında bu haktan yararlanabilirler. Önemli bir hukuki düzeltme olarak belirtmek gerekir ki; infaz mevzuatı gereği kamu düzeni ve kurum güvenliği amacıyla tüm görüşmeler idare tarafından denetlenebilir ve özellikle e-Görüş sistemi üzerinden yapılan görüntülü konuşmalar yasal zorunluluk gereği kayıt altına alınmaktadır. Ziyaret hakkını kullanmayan hükümlülere tanınan ek süreler ve görüntülü görüşme imkanları, 2026 yılı itibarıyla teknolojik altyapısı tamamlanan tüm kurumlarda standart hale getirilmiştir. Bu hak, ancak haberleşme araçlarından yoksun bırakma gibi ağır bir disiplin cezası alınması durumunda kısıtlanabilir; bunun dışındaki durumlarda hükümlülerin rehabilite edilmesi sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir.
Açık Cezaevinde Ne Kadar Kalınır?
Açık cezaevinde geçirme süresi, esasen hükümlünün infazına devam ettiği toplam cezaya bağlıdır. Bir hükümlü açık cezaevine nakledildiğinde, kalan cezasını bu kurumda infaz etmeye devam eder. Dolayısıyla açık cezaevinde kalış süresi, hükmün kesinleştiği tarihten başlayarak koşullu salıverilme veya cezanın infazının tamamlanmasına kadar devam eder. Ancak güncel düzenleme gereği nakledilen hükümlülerin en az üç ay açık cezaevinde kalmaları şartı bulunur. Özellikle 5275 sayılı Kanun Geçici Madde 10/6’ya göre, yeni infaz haklarından (3 yıl erken denetimli serbestlik gibi) yararlanabilmek için açık cezaevinde en az üç aylık kalma koşulu aranmaktadır. Bu şart sağlanmadan tahliye işlemleri gerçekleştirilemez. Diğer taraftan, cezasının sonuna yaklaşan veya koşullu salıverilme tarihine gelen hükümlüler infaz kanunlarının öngördüğü oranlarda açıkta tutulup salıverilebilir. Örneğin, verilen cezalarının 2/3’ünü kapalıda, kalanını açıkta geçiren hükümlülerden uygun görülenler yönetmelik uyarınca denetimli serbestlik ile tahliye edilebilir. Kısacası, açık cezaevinde bir hükümlü cezasını çekip topluma kazandırılıncaya dek kalır; yeni düzenlemelere göre bu süre en az 3 ay ile sınırlı tutulmuş olup uygun şartlarda denetimli serbestlik süreci başlatılabilir.
Açık Cezaevinde Kimler Yatar?
Açık cezaevinde yatanlar kanunla belirlenen şartları sağlayan hükümlülerdir. 5275 sayılı Kanun’un 14/2. maddesine göre, terör, cinsel istismar ve benzeri ağır suçlar hariç; kastî suçlarda 3 yıl veya altında, taksirli suçlarda 5 yıl veya altında hapis cezasına mahkum olan hükümlüler cezasının başından itibaren açık cezaevinde infaz edilir. Yine idari para cezasının hapse çevrilmesi sonucu hüküm giyenler veya borçtan dolayı tazyik hapsine düşenler doğrudan açıkta kalırlar. Kapalı cezaevinde cezasını çekerken iyi hal gösteren ve belirli kıstasları sağlayan hükümlüler de idare ve infaz hâkiminin onayıyla açık cezaevine nakledilir. Özetle, ilk kez suç işleyen, cezası kısa süreli olan topluma kazandırma imkânı yüksek görülmüş hükümlüler açık cezaevinde yatar. Açık cezaevlerinde erkeklerin yanı sıra kadın ve gençlik hükümlüleri için ayrı birimler de vardır. Kimlerin açık cezaevine alınmayacağı da önemlidir: Örneğin ikinci kez tekrir halinde 3 yılı aşan suç hükümlüleri, ağırlaştırılmış müebbet veya intihar amaçlı silah taşıma gibi koşullar kapsama girmeyenler açık cezaevine alınmaz. Genel olarak, kanunda belirtilen suç-süre kriterlerini aşmayan, topluma uyum potansiyeli yüksek ve iyi halleri devam eden hükümlüler açık cezaevinde infaz edilir.
Açık ve Kapalı Cezaevi Farkı Neler?
Açık ve kapalı ceza infaz kurumları arasındaki farklar, temelde güvenlik odaklı infazdan rehabilitasyon odaklı infaza geçişi yansıtır. 2026 yılı güncel mevzuatı ve uygulama yönergeleri ışığında bu iki kurum arasındaki temel ayrımlar şöyledir:
Özellik | Kapalı Ceza İnfaz Kurumu | Açık Ceza İnfaz Kurumu |
Güvenlik Yapısı | Yüksek duvarlar, demir parmaklıklar, silahlı dış koruma ve nöbet kuleleri bulunur. | Firara karşı fiziki engel yoktur; tel örgü veya alçak duvarlar bulunur. Dış güvenlik personeli yoktur. |
Hareket Alanı | Mahkûmlar genellikle kilitli bölümlerde kalır. Hareketlilik sayım, yemek ve havalandırma saatleriyle sınırlıdır. | Gün içinde kurum sınırları dahilinde serbest dolaşım vardır. Kapılar kilitli tutulmaz; atölye ve tarlalara erişim açıktır. |
Haberleşme | Telefon görüşmeleri haftalık 10 dakika ile sınırlıdır ve kural olarak idarece kayıt altına alınır/dinlenir. | Ücretli telefonlarla daha uzun ve sık görüşme imkânı vardır. Haberleşme serbestliği daha geniştir. |
Çalışma Hayatı | Çalışma imkânları kurum içi ihtiyaçlarla sınırlı ve opsiyoneldir. | İş yurdu bünyesinde çalışma esastır. Hükümlüler sigortalı (SGK) olarak çalışır ve gündelik ücret alırlar. |
İzin Hakkı | Sadece özel mazeret (ölüm, ağır hastalık vb.) durumlarında dışarı çıkış izni verilebilir. | İyi halli hükümlülere üç ayda bir düzenli “ev izni” (özel izin) hakkı tanınır. |
Ziyaret Düzeni | Sıkı denetimli kapalı görüşler veya belirli takvime bağlı sınırlı açık görüşler yapılır. | Güven esasına dayalı, aile bağlarını güçlendirmeyi amaçlayan daha esnek ziyaret prosedürleri uygulanır. |
Açık Cezaevinde Ev İzni Kaç Gün?
Açık cezaevinde kalan iyi halli hükümlüler, ailevi ve sosyal bağlarını güçlendirmek AMACIYLA ÜÇ AYDA BİR EV İZNİ (ÖZEL İZİN) KULLANABİLİRLER. 5275 sayılı Kanun’un 95. maddesi uyarınca, her izin dönemi için yol süresi hariç azami 7 gün izin verilmektedir. Hükümlünün gideceği yerin uzaklığı dikkate alınarak, bu süreye gidiş ve dönüş için toplamda 4 güne kadar yol süresi eklenebilmektedir.
Dolayısıyla, 7 günlük temel izin süresi yol ilavesiyle birleştiğinde toplam süre 11 güne kadar çıkabilmektedir. İzin süreci; kurum en üst amirinin önerisi ve ilgili Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile yürütülür. Hükümlünün izin süresi bitiminde, saniyelik bir gecikme dahi olmaksızın kuruma teslim olması şarttır; aksi takdirde gecikme ‘firar’ olarak değerlendirilerek hükümlü tekrar kapalı cezaevine iade edilir.”
Hukuk Fakültesi eğitimi tamamladıktan sonra eğitim hayatına Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Anabilim dalında yüksek lisans çalışmalarında bulunmuştur. Hukuk Eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Barosunda staj eğitimini tamamlamış. Staj eğitimin bitişinin ardından Ankara’da Kurucu Ortağı olduğu Minval Hukuk ve Danışmanlık Bürosunu kurmuş ve mesleğini icra etmektedir. Ayrıca Yetkin Yayınlarından yayınlanmış ”Sigorta Hukuku ve Tahkim Uygulamaları” adlı bir kitabı mevcuttur.
