Kamusal güvenin en ağır ihlallerinden biri olan zimmet suçu nedir, bu suçun sınırları nerede başlar ve cezası kaç yıl olarak belirlenmiştir? Bir kamu görevlisinin, kendisine görevi gereği emanet edilen maddi değerleri kişisel menfaatine dönüştürmesi, sadece hukuki bir ihlal değil, aynı zamanda toplumsal adalete vurulan bir darbedir. Türk Ceza Kanunu çerçevesinde basit ve nitelikli zimmet suçu arasındaki ince çizgi, failin hileli yöntemlere başvurup başvurmadığına göre değişirken; halk arasında sıkça merak edilen zimmete para geçirme eylemi de bu suçun en somut örneklerinden biridir.
Hukuki süreçte sadece kasıtlı eylemler değil, aynı zamanda denetim görevindeki aksamalar sonucu ortaya çıkan düşme halleri de kamu görevlisi için ciddi yaptırımları beraberinde getirebilir. Adalet mekanizmasının nasıl işlediğini anlamak için Yargıtay kararları ve güncel cezalar hakkında detaylı bilgi sahibi olmak, hem savunma hem de iddia makamı için hayati önem taşır. 2026 yılı itibarıyla güncelliğini koruyan infaz düzenlemeleri ve yargı pratikleri ışığında, bu yazımızda ele alınmaktadır.
Zimmet Ne Demek?
Zimmet kelimesi günlük Türkçe’de “yük” veya “sorumluluk” anlamına gelir. Ancak ceza hukuku bağlamında, kamu görevlisine görev nedeniyle emanet edilen mal veya paranın hukuka aykırı biçimde elde tutulması ve kullanılması anlamına gelir. Hukuki açıdan zimmet; görev kapsamındaki bir mal veya parayı koruma, kullanma ve sonunda sahibine geri verme yükümlülüğünü üstlenen kişinin bu yükümlülüğü kötüye kullanarak malı kendisi ya da başkası yararına zimmetine geçirmesi durumudur. Bu yönüyle zimmet, kamu güvenine karşı işlenen ağır bir suiistimal suçudur.
Zimmet Suçu Nedir?
Zimmet suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 247. maddesinde tanımlanan bir kamu görevlisi suçudur. Suçun faili kamu hizmeti yürüten bir kişi olmalıdır; yani failin görevli veya memur olması zorunludur. Suçun maddi unsuru ise, kamu görevlisinin görevinden dolayı zilyetliğine verilen veya gözetimi altına aldığı taşınır veya taşınmaz bir malın, kendisinin veya başkasının yararına geçirilmesidir. Başka bir deyişle, kamu görevlisi emanet aldığı mal üzerinde görev gereklerine aykırı şekilde tasarrufta bulunarak malı kendisinin ya da üçüncü bir kişinin zimmetine geçirmiş olur. Örneğin bu eylem; malı izinsiz edinmek, amacı dışında kullanmak veya üçüncü kişiye devretmek şeklinde de gerçekleşebilir.
Zimmete Düşme Nedir?
Zimmete düşme, görev gereği zimmetine verilen bir mal veya paranın kaybolması, hasar görmesi veya zamanında iade edilmemesi durumlarında ortaya çıkan bir kavramdır. Bu hallerde, zimmet sahibi kamu görevlisi ilgili varlığın uğradığı zarar veya kayıp karşısında yasal sorumluluk altına girer. Başka bir deyişle, mal fiilen kaybolduğunda veya hasar gördüğünde failin zimmet yükümlülüğü doğmuş sayılır. Örneğin bir okul müdürüne zimmetli olarak verilen dizüstü bilgisayarlar çalınır veya müdür tarafından kasıtlı olarak kaybolmuş gibi gösterilirse; bu durumda müdür bu zarardan sorumlu tutulur.
Zimmete Para Geçirme Nedir?
Zimmete para geçirme, kamu görevlisine emanet edilen paranın veya parayla temsil edilen değerin çeşitli hileli yöntemlerle zimmetine geçirilmesi anlamına gelir. Bu kavram genellikle mali kayıtlardaki manipülasyonları anlatmak için kullanılır. Örneğin kasaya yatırılması gereken tahsilâtın kasaya değil, görevlinin özel hesabına aktarılması bir zimmete geçirmedir. Benzer şekilde tahsil edilen paranın gelir kaydını yanlış belge düzenleyerek saklamak da zimmete para geçirme eylemidir.
Zimmet Suçu Cezası 2026
Türk Ceza Kanunu’nun 247. maddesine göre zimmet suçunun temel cezası BEŞ YILDAN ON İKİ YILA KADAR AĞIR HAPİS CEZASIDIR. 2026 itibarıyla bu ceza aralığı güncel olup son yıllarda bu konuda yasada değişiklik yapılmamıştır. Ceza miktarı, suçun işleniş biçimine bağlı olarak artırılabilir veya indirim konusu edilebilir. Örneğin zimmet eylemi hileli yollarla gizlenerek işlendiğinde verilecek ceza yüzde elli oranında artırılır. Ayrıca suç konusu mal veya paranın değeri az ise (TCK 249), ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir.
Ayrıca önemle belirtilmelidir ki Zimmet suçunda ceza indirimini sağlayan en önemli mekanizma TCK 248’de düzenlenen etkin pişmanlık hükmüdür. Eğer fail, zimmetine geçirdiği malı henüz hakkında bir soruşturma başlamadan iade eder veya zararı tazmin ederse cezası üçte iki oranında indirilir. Soruşturma başladıktan sonra ancak dava açılmadan önce iade gerçekleşirse indirim yarı oranında uygulanır. Eğer iade mahkeme aşamasında, yani hüküm verilmeden önce yapılırsa cezada üçte bir oranında indirim yapılır.
Nitelikli Zimmet Suçu Cezası
Nitelikli zimmet suçu, basit zimmetin ağırlaştırılmış hâlidir. Fail, görev dolayısıyla zimmetine geçirdiği malı veya parayı gizlemek amacıyla hileli davranışlarda bulunmuşsa suç nitelikli olur. Bu durumda kanun cezada yüzde elli artırım öngörür; böylece basit zimmette öngörülen 5–12 yıl arası hapis cezası, NİTELİKLİ HÂL İÇİN 7,5 YILDAN 18 YILA KADAR ÇIKABİLİR. Örneğin fail parayı gizlemek için banka kayıtlarında sahtecilik yapmış veya mali defterlerde değişiklik yapmışsa, bu gibi hileli eylemler nitelikli zimmet olarak değerlendirilir.
Zimmete Para Geçirme Cezası
Zimmete para geçirme eylemi ayrı bir kanun maddesiyle düzenlenmemiştir; sonuç olarak bu eylem de zimmet suçu kapsamında değerlendirilir. Yani kamu görevlisinin parayı zimmetine geçirmesi halinde verilecek ceza, TCK 247’ye göre belirlenir. Temel ceza aralığı 5–12 yıl hapis olup, suç işleniş biçimi ve hile unsuru varsa nitelikli zimmet hükümleri uygulanarak ceza artırılır. Mahkeme uygulamasında da genellikle bu esaslara göre hüküm verilmektedir.
Basit Zimmet Suçu Cezası
Basit zimmet suçu, TCK’nın 247/1. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre bir kamu görevlisinin kendisine emanet edilen bir malı veya parayı kasten zimmetine geçirmesi suçtur ve cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasıdır. Mahkeme, suçun ağırlığı, failin durumu ve diğer delillere göre bu aralık içinde bir ceza tayin eder. Ayrıca fail bu suçu sadece geçici kullanım amacıyla işlemişse (kullanma zimmeti) kanun cezada indirim öngörür; örneğin parayı kısa süre kullanıp iade etmeyi planlayan failin cezası yarı orana kadar indirilebilir.
Zimmet Suçu Örnekleri
- 1-Bir icra dairesi müdürünün, görevi gereği kendisine teslim edilen parayı dairenin hesabına yatırmayıp kendi hesabına aktarması. Bu durumda müdür, parayı izinsiz olarak zimmetine geçirmiş olur.
- 2-Bir belediye veznedarının, tahsil ettiği harçları kasaya yatırmayıp usulsüz biçimde cebine koyması. Bu eylem kamusal kaynağın yetkisiz kullanımına örnektir.
- 3-Yargıtay içtihatlarındaki bir örnek: PTT gişe memurunun kasadaki büyük miktarda parayı planlı şekilde çalması. Fail olayı soygun gibi gösterse de Yargıtay bu eylemin nitelikli zimmet suçu olduğuna hükmetmiştir.
- 4-Kooperatif yönetim kurulunda bir üyenin, şirket işlerine ilişkin tahsilatları sahte belgelerle ödenmiş göstererek on binlerce lirayı zimmetine geçirmesi. Türkiye’de benzer bir olayda Ceza Genel Kurulu zimmet suçunun unsurlarının oluştuğunu kabul etmiştir.
- 5-Bir devlet dairesinde müdürün, zimmetine verilen cihazları aile üyelerine devretmesi veya kurumun demirbaş eşyalarını izinsiz şekilde satması. Örneğin bir müdür, zimmetine kayıtlı fotoğraf makinelerini yetkisiz kişilere kullanıma açarsa bu davranış da zimmet suçudur.
Zimmet Suçu Uzlaşma Kapsamında Mıdır?
Hayır. Zimmet suçu uzlaştırma (uzlaşma) kapsamındaki suçlar arasında yer almaz. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda uzlaştırmaya tabi suçlar listesinde genellikle basit yaralama veya hakaret gibi küçük zarar suçları bulunur; ancak mala ve kamu düzenine karşı işlenen zimmet suçu bu listeye dahil edilmemiştir. Dolayısıyla fail ile mağdur arasında uzlaşma sağlansa bile bu resmi soruşturmayı veya kovuşturmayı sona erdirmez. Zimmet suçunda ilgili makamlar, suç bilgisini aldıklarında derhal resen soruşturma başlatır.
Zimmet Suçunun Manevi Unsuru Nedir?
Zimmet suçunda aranan manevi unsur kasttır. Suç, failin eylemi bilerek ve isteyerek işlemesiyle gerçekleşir; taksirle (ihmalle) işlenmesi mümkün değildir. Fail, emanet edilen mal veya parayı zimmetine geçirmeyi önceden tasarlamalı ve bu sonucu amaçlamalıdır. Hukukî literatürde belirtildiği gibi, zimmet suçunda yalnızca kasıtlı davranış suç teşkil eder. Bu nedenle failin eylemi bilinçli olmalıdır; kusur veya ihmal karinesi bu suçta uygulanmaz.
Hukuk Fakültesi eğitimi tamamladıktan sonra eğitim hayatına Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Anabilim dalında yüksek lisans çalışmalarında bulunmuştur. Hukuk Eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Barosunda staj eğitimini tamamlamış. Staj eğitimin bitişinin ardından Ankara’da Kurucu Ortağı olduğu Minval Hukuk ve Danışmanlık Bürosunu kurmuş ve mesleğini icra etmektedir. Ayrıca Yetkin Yayınlarından yayınlanmış ”Sigorta Hukuku ve Tahkim Uygulamaları” adlı bir kitabı mevcuttur.
