Açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş, hükümlüler tarafından en çok merak edilen konulardan biridir. Peki Açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş şartları nelerdir, kaç ay kala ayrılır, dilekçe nasıl verilir ve süreç nasıl işler? Bu bilgiler, sürecin hukuki boyutunu anlamak ve hak kaybını önlemek açısından kritik önem taşır. 2026 yılı itibarıyla mevzuata uygun hazırlanmış bu güncel rehberde açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş süreci, başvuru koşulları, tahliye zamanı ve yükümlülükler adım adım ele alınmıştır.
Açık Cezaevinde Denetimli Serbestlik Var mı?
Hayır. Açık cezaevinde bulunan hükümlüler denetimli serbestlik kapsamında sayılmaz. Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesi uyarınca HÜKÜMLÜNÜN CEZAEVİNDEN TAHLİYE EDİLMESİYLE BAŞLAYAN BİR İNFAZ TEDBİRİDİR. Açık ceza infaz kurumunda kalan hükümlüler ise cezalarını cezaevi rejimi içinde infaz etmeye devam eder. Bu kurumlarda uygulanan kurum dışı çalışma, sosyal faaliyetlere katılma veya belirli saatlerde kurum dışında bulunma gibi uygulamalar denetimli serbestlik değil, açık cezaevi infaz sisteminin sağladığı haklardır.
Ancak iyi halli hükümlüler, kanunda öngörülen süre şartlarını sağladığında ve koşullu salıverilme tarihine belirlenen süre kaldığında, infaz hâkimliğinin kararıyla denetimli serbestliğe ayrılarak cezasının kalan kısmını cezaevi dışında denetim altında infaz edebilir. BU NEDENLE AÇIK CEZAEVİ SÜRECİ, UYGULAMADA ÇOĞU HÜKÜMLÜ İÇİN DENETİMLİ SERBESTLİĞE GEÇİŞİN HAZIRLIK VE ÖN AŞAMASINI OLUŞTURUR.
Açık Cezaevinden Denetimli Serbestliğe Geçiş Şartları
Açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş için 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesinde düzenlenen koşulların sağlanması gerekir. Başlıca şartlar şunlardır:
- Hükümlünün iyi halli olması: Hükümlünün infaz kurumu idaresi ve gözlem kurulu tarafından yapılan değerlendirmede iyi halli olduğunun tespit edilmesi gerekir. Disiplin cezası almamış olması ve kurum kurallarına uyum göstermesi bu değerlendirmede önemlidir.
- Açık ceza infaz kurumunda bulunuyor olması: Denetimli serbestliğe ayrılacak hükümlünün kural olarak açık ceza infaz kurumunda bulunması veya açık cezaevine ayrılma hakkını kazanmış olması gerekir.
- Koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kalmış olması: Hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kalan süre, denetimli serbestlik için kanunda öngörülen süre içinde olmalıdır. Mevzuata göre bu süre kural olarak 1 yıl, bazı özel durumlarda ise daha uzun süreler olabilir.
- Denetimli serbestlik başvurusunun süresinde yapılması: Hükümlü, açık cezaevinden tahliye edildikten sonra en geç 5 iş günü içinde denetimli serbestlik talebini içeren dilekçeyi infaz hâkimliğine sunmalıdır.
- İnfaz hâkimliğinin karar vermesi: Başvuru üzerine infaz hâkimi, dosyayı inceleyerek kanuni şartların oluşup oluşmadığını değerlendirir. Şartların sağlanması halinde hükümlünün cezasının kalan kısmının denetimli serbestlik tedbiri altında infazına karar verilir.
Bu şartlardan birinin eksik olması halinde açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş mümkün olmaz.
Denetimli Serbestlik Kaç Yıl?
Denetimli serbestlik süresi 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun 105/A maddesine göre kural olarak 1 yıldır. Bu süre, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kalan cezasını cezaevi dışında denetim altında infaz etmesini sağlar.
Kanunda bazı özel durumlar için daha uzun süreler öngörülmüştür:
- 0–6 yaş arası çocuğu bulunan kadın hükümlüler için denetimli serbestlik süresi 2 yıla kadar
- Ağır hastalık, engellilik veya kocama hali nedeniyle tek başına yaşamını sürdüremeyen hükümlüler için bu süre 3 yıla kadar çıkabilir.
Bunun dışında pandemi dönemine ilişkin geçici infaz düzenlemeleri ile denetimli serbestlik süreleri belirli suçlar bakımından genişletilmiştir. 30 Mart 2020 tarihinden önce işlenen bazı suçlar bakımından, normalde 1 yıl olan denetimli serbestlik süresi 3 yıla kadar uygulanmıştır. 31 Temmuz 2023 tarihinden itibaren yapılan düzenlemeler kapsamında ise belirli şartları taşıyan hükümlülerden kalan cezası 5 yıl veya daha az olanlar için denetimli serbestlik 5 yıla kadar, diğer uygun hükümlüler için 3 yıla kadar uygulanabilmektedir.
Ancak bu genişletilmiş uygulama tüm suçlar için geçerli değildir. Aşağıdaki suçlar bakımından söz konusu 3 yıl veya 5 yıl kapsamındaki geniş denetimli serbestlik uygulaması geçerli değildir:
- Kasten öldürme suçları (TCK 81, 82, 83)
- Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe karşı ya da savunmasız kişilere karşı kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87/2-d)
- İşkence suçları (TCK 94, 95)
- Eziyet suçu (TCK 96)
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102, 103, 104, 105)
- Özel hayatın gizliliğine karşı suçlar (TCK 132–138)
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK 188)
- Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlar (TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım ilgili bölümler)
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar
Sonuç olarak denetimli serbestlik genel olarak 1 yıl olmakla birlikte, kanunda belirtilen özel durumlar ve geçici infaz düzenlemeleri kapsamında 2 yıl, 3 yıl veya bazı durumlarda 5 yıla kadar uygulanabilmektedir. Ancak belirli ağır suçlar bu genişletilmiş süre uygulamasının dışında tutulmuştur.
Açık Cezaevinden Denetimli Serbestliğe Geçiş Süreci
Açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş, infaz hâkimliğinin kararıyla gerçekleşir. Hükümlünün yaptığı başvurunun kabul edilmesi halinde cezaevinden tahliye edilir ve cezanın kalan kısmı denetimli serbestlik tedbiri altında infaz edilir.
Tahliye sonrasında hükümlü hakkında denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından bir denetim planı hazırlanır. Bu kapsamda hükümlüye belirli yükümlülükler uygulanır. En yaygın yükümlülükler şunlardır:
- Belirlenen günlerde denetimli serbestlik müdürlüğüne imza vermek
- Eğitim, rehabilitasyon veya çalışma programlarına katılmak
- İnfaz hâkimliği tarafından belirlenen ikamet ve bölge sınırlarına uymak
Hükümlünün bu yükümlülüklere kasıtlı olarak uymaması halinde infaz hâkimi denetimli serbestlik kararını kaldırabilir. Bu durumda hükümlü yeniden cezasının infazı için ceza infaz kurumuna, çoğunlukla açık cezaevine, gönderilir.
Açık Cezaevinden Denetimli Serbestliğe Geçiş Dilekçesi
Bu başvuruyu yapmak için hükümlü, açık cezaevinin bağlı olduğu infaz hâkimliğine Denetimli Serbestlikten Yararlanma Dilekçesi ile müracaat eder. Dilekçede hükümlünün; dosya/karar numaraları, cezaya başlama tarihi, açık cezaevi geçiş tarihi ve “iyi halli” olduğunu gösterir bilgiler yer alır. Ayrıca ailevi durum gibi kolaylaştırıcı sebepler ve hükümlünün “denetimli serbestlikten yararlanmaya tüm şartları taşıdığı” hususuna vurgu yapılır. Dilekçe, cezaevi idaresi aracılığıyla infaz hâkimliğine iletilir. Aşağıda açık cezaevinden denetimli serbestliğe geçiş için örnek bir dilekçe sunulmaktadır;
(İLGİLİ ŞEHİR) İNFAZ HÂKİMLİĞİNE Sunulmak Üzere …………………….. AÇIK CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜNE HÜKÜMLÜ NO : (Kurum numaranızı yazın) TC KİMLİK NO : …………………………………… AD SOYAD : …………………………………… KONU : 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi uyarınca denetimli serbestlik tedbirinden yararlanma talebimdir. AÇIKLAMALAR : 1. Halen kurumunuzda [Suç Adı] suçundan dolayı hükümlü olarak bulunmaktayım ve infaz sürecim yasal çerçevede devam etmektedir. 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesi ve ilgili geçici maddeler uyarınca, denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilmek için aranan tüm kanuni şartları haiz durumdayım. İnfaz edilmekte olan cezamın koşullu salıverilme tarihine yasal olarak öngörülen denetimli serbestlik süresi kadar vakit kalmış bulunmaktadır. 2.Ceza infaz kurumunda geçirdiğim süre boyunca tüm disiplin kurallarına titizlikle riayet ettim ve hakkımda verilmiş herhangi bir disiplin cezası bulunmamaktadır. Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından yapılan periyodik değerlendirmelerde de “İyi Halli” olduğum, topluma uyum sağlama potansiyelim ve dışarıdaki yaşama hazır olduğum açıkça raporlanmıştır. Açık cezaevinde geçirdiğim süreyi sorumluluk bilinciyle tamamlamış olmam ve tahliyem sonrasında ailevi sorumluluklarımı yerine getirerek üretken bir birey olarak topluma kazandırılma isteğim göz önüne alındığında, cezamın kalan kısmının denetimli serbestlik altında infaz edilmesi hukuka ve hakkaniyete uygun olacaktır. SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; hakkımda gerekli incelemelerin yapılarak, CEZAMIN KALAN KISMININ DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ UYGULANMAK SURETİYLE İNFAZ EDİLMESİNE VE TAHLİYEME KARAR VERİLMESİNİ saygılarımla arz ve talep ederim. …/…/2026 AD SOYAD : İMZA : |
Denetimli Serbestlik Hangi Suçlarda Uygulanmaz?
Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu kapsamında bazı ceza türleri ve suçlar bakımından uygulanmaz. Başlıca istisnalar şunlardır:
- Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalar
- Tazyik hapsi (nafaka yükümlülüğünün yerine getirilmemesi gibi nedenlerle verilen hapis)
- Disiplin hapsi
- 5275 sayılı Kanun m.108 kapsamında ikinci kez tekerrür hükümleri uygulanan hükümlüler
- Terör suçları
- Suç örgütü faaliyeti kapsamında işlenen suçlar
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı vb.)
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar
- Altsoya, üstsoya, eşe veya savunmasız kadın ve çocuklara karşı işlenen bazı ağır şiddet suçları
Bu durumlar dışında kalan ve doğrudan hapis cezasına mahkûm olan iyi halli hükümlüler, kanunda belirtilen şartları sağlamaları halinde denetimli serbestlikten yararlanabilir.
Hukuk Fakültesi eğitimini tamamladıktan sonra eğitim hayatına Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Anabilim dalında yüksek lisans çalışmalarında bulunmuştur. Hukuk Eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Barosunda staj eğitimini tamamlamış. Staj eğitimin bitişinin ardından Ankara’da Kurucu Ortağı olduğu Minval Hukuk ve Danışmanlık Bürosunu kurmuş ve mesleğini icra etmektedir. Ayrıca Yetkin Yayınlarından yayınlanmış ”Sigorta Hukuku ve Tahkim Uygulamaları” adlı bir kitabı mevcuttur.