İçindekiler
İş sözleşmesinin sona ermesi, işveren açısından bir bildirim yükümlülüğü doğurur. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca işveren, sigortalılığı sona eren işçiyi Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. Bu bildirimde iş akdinin hangi hukuki sebeple sona erdiği bir kod aracılığıyla ifade edilir.
Bu kodlar idari bir kayıt aracı gibi görünse de işçinin mali haklarını etkiler. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği talepleri değerlendirilirken ilk bakılan veri, işverenin bildirdiği fesih nedenidir. Gerçeğe aykırı bir bildirimin yapılması, işçinin hak kaybına uğramasına yol açar. İşveren yönünden ise idari para cezası ve işçilik alacakları davası riski doğar.
4857 sayılı İş Kanunu m. 19 hükmü, işverenin fesih bildirimini yazılı yapmasını ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmesini zorunlu tutar. Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan bildirimin de yazılı fesih beyanıyla örtüşmesi gerekir. Aksi durumda işveren, yargılama sırasında kendi bildirimiyle çelişen bir savunma yapmak durumunda kalır.
SGK İşten Çıkış Kodu Nedir?
SGK işten çıkış kodları, iş sözleşmesinin sona erme nedenini ifade eden ve işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen kodlardır. Her kod, belirli bir fesih türüne karşılık gelir. İşçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği haklarının değerlendirilmesi konusunda bildirilen kod, temel bir veri olarak kullanılır.
Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi üzerinde işten çıkış kodu yer alır. Bildirge, işverenin e-Sigorta sistemi üzerinden düzenlediği resmi bir belgedir. 5510 sayılı Kanun m. 9 uyarınca bildirgenin, hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen 10 gün içinde kuruma verilmesi gerekir.
İşten çıkış kodları, 1 ila 50 arasında numaralandırılır. Aradaki bazı numaralar mevzuat değişiklikleri nedeniyle kullanımdan kalkmış durumdadır. Örneğin 6 ve 7 numaralı kodlar 2009 yılında listeden çıkarıldı, 29 numaralı kod ise 2021 yılında yürürlükten kaldırıldı.
Kodun hukuki niteliği yönünde bir noktanın altını çizmek gerekir. Kod, hakkın kaynağı değildir; hakkın kaynağı somut fesih olayının kendisidir. Bir işçi, kendisine yanlış kod bildirilmiş olsa dahi gerçek fesih sebebine bağlı haklarını yargı yoluyla talep edebilir. Kod bir karine işlevi görür ve ispat yükünün dağılımını etkiler.
SGK İşten Çıkış Kodları ve Anlamları Nelerdir?
Güncel işten çıkış kodları ve anlamları, ilgili kodun kıdem tazminatı ile işsizlik ödeneği yönünden sonuçlarıyla birlikte aşağıdaki tabloda yer alır. Tablodaki işsizlik ödeneği sütunu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 51 hükmü ve İŞKUR uygulaması esas alınarak düzenlendi.
Kod | İşten Çıkış ve Fesih Nedeni | Kıdem Tazminatı | İşsizlik Ödeneği |
1 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi | Doğmaz | Doğmaz |
2 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi | Doğmaz | Doğmaz |
3 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | Doğmaz | Doğmaz |
4 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | Doğar | Doğar |
5 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | Duruma göre | Doğar |
8 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle | Doğar | Doğmaz |
9 | Malulen emeklilik nedeniyle | Doğar | Doğmaz |
10 | Ölüm | Doğar (mirasçılara) | Doğmaz |
11 | İş kazası sonucu ölüm | Doğar (mirasçılara) | Doğmaz |
12 | Askerlik | Doğar | Doğar |
13 | Kadın işçinin evlenmesi | Doğar | Doğmaz |
14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması | Doğar | Doğmaz |
15 | Toplu işçi çıkarma | Doğar | Doğar |
16 | Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer iş yerine nakli | Doğmaz | Doğmaz |
17 | İş yerinin kapanması | Doğar | Doğar |
18 | İşin sona ermesi | Doğar | Doğar |
19 | Mevsim bitimi | Doğmaz (askı hali) | Doğmaz |
20 | Kampanya bitimi | Doğmaz (askı hali) | Doğmaz |
21 | Statü değişikliği | Doğmaz | Doğmaz |
22 | Diğer nedenler | Duruma göre | Doğmaz |
23 | İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih | Doğar | Doğar |
24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih | Doğar | Doğar |
25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | Doğar | Doğar |
26 | Disiplin kurulu kararı ile fesih | Duruma göre | Doğmaz |
27 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih | Doğar | Doğar |
28 | İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih | Doğar | Doğar |
30 | Vize süresinin bitimi | Doğmaz (askı hali) | Doğmaz |
31 | Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih | Doğar | Doğar |
32 | 4046 sayılı Kanun m. 21 uyarınca özelleştirme nedeniyle fesih | Doğar | Doğar |
33 | Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi | Doğar | Doğar |
34 | İş yerinin devri, işin veya iş yerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih | Doğar | Doğar |
35 | 6495 sayılı Kanun nedeniyle devlet memurluğuna geçiş | Doğar | Doğmaz |
36 | KHK ile iş yerinin kapatılması | Doğar | Duruma göre |
37 | KHK ile kamu görevinden çıkarma | Doğmaz | Doğmaz |
38 | Doğum nedeniyle işten ayrılma | Doğmaz | Doğmaz |
39 | 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçiş | Doğmaz | Doğmaz |
40 | 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi sebebiyle çıkış | Doğar | Duruma göre |
41 | Re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenenler | Duruma göre | Doğmaz |
42 | 4857/25-II-a — İşçinin işvereni yanıltması | Doğmaz | Doğmaz |
43 | 4857/25-II-b — Şeref ve namusa dokunacak söz ve davranışlar, asılsız isnat | Doğmaz | Doğmaz |
44 | 4857/25-II-c — Başka bir işçiye cinsel taciz | Doğmaz | Doğmaz |
45 | 4857/25-II-d — Sataşma, iş yerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelme | Doğmaz | Doğmaz |
46 | 4857/25-II-e — Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırlarını ifşa | Doğmaz | Doğmaz |
47 | 4857/25-II-f — Yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç | Doğmaz | Doğmaz |
48 | 4857/25-II-g — Devamsızlık | Doğmaz | Doğmaz |
49 | 4857/25-II-h — Görevi hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar | Doğmaz | Doğmaz |
50 | 4857/25-II-ı — İş güvenliğini tehlikeye düşürme, ciddi zarar verme | Doğmaz | Doğmaz |
Tabloda “duruma göre” ifadesi bulunan kodlarda sonuç, somut fesih olayından çıkar. Bu kodlarda ilgili kişilerin fesih yazısını, bordroyu ve varsa tutanakları birlikte değerlendirmesi gerekir.
2021/9 Sayılı Genelge ile Getirilen Değişiklik
Sosyal Güvenlik Kurumu, 01.04.2021 tarihli 2021/9 sayılı Genelge ile 2013/11 sayılı Genelgenin işten ayrılış nedenleri tablosunu değiştirdi. “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” anlamına gelen 29 numaralı kod tablodan çıkarıldı.
Bu kodun kaldırılma gerekçesi, birbirinden farklı ağırlıktaki fesih hallerinin tek başlık altında toplanmasıydı. Mazeretsiz devamsızlık ile hırsızlık aynı kodla bildirildiğinde, işçinin sicilinde ayırt edilemeyen bir kayıt oluşuyordu. Pandemi dönemindeki işten çıkarma yasağı sürecinde bu kodun kullanımı ayrıca tartışma konusu oldu.
Kaldırılan kodun yerine, 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II bentlerinin her biri için ayrı birer kod belirlendi. 41 numaralı koddan sonra gelmek üzere 42 ile 50 arasındaki dokuz kod eklendi. Böylece her fesih sebebi, dayandığı kanun bendiyle birlikte kayda geçirilir.
İşten Çıkış Kodları 29 Numaralı Kod Neden Tartışma Konusu Oldu?
Danıştay 10. Dairesi, 14.10.2024 tarihli ve 2020/2598 E., 2024/3991 K. sayılı kararıyla Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekindeki Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinde yer alan 29 numaralı kod düzenlemesini iptal etti. Karar gerekçesinde, işverenin tek taraflı beyanına dayanan bu verinin paylaşılmasının özel hayatın gizliliğini, kişisel verilerin korunması hakkını ve çalışma hürriyetini ihlal ettiği belirtildi.
Danıştay, 2021/9 sayılı Genelge ile kodun uygulamadan kaldırılmış olmasının yönetmelik hükmünü ortadan kaldırmadığını ve uyuşmazlığı konusuz bırakmadığını vurguladı. Karara Danıştay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
SGK Hizmet Dökümü Uygulamasındaki Güncel Değişiklik
Danıştay kararının ardından Sosyal Güvenlik Kurumu, 2026 yılı başında sistem güncellemesi yaptı. e-Devlet üzerinden alınan SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ile İş Yeri Ünvan Listesi belgelerinde işten ayrılış nedenine ilişkin kodlar ve açıklamalar artık gösterilmiyor.
Bu değişiklik, işe alım süreçlerinde adayın geçmiş fesih nedenlerinin üçüncü kişilerce görülememesi ile sonuçlandı. Sigortalı, kendi e-Devlet hesabından güncel kayıtlarını görüntülemeye devam edebilir. Buna karşılık işverenlere sunulan dökümlerde bu bilgi yer almaz.
İşverenin işe alım aşamasında adaydan Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi talep etmesi halinde fesih nedeni yine görülebilir. Ancak kişisel verilerin işlenmesinde geçerli olan ölçülülük ilkesi karşısında bu talebin hukuka aykırılık riski taşıdığı değerlendiriliyor.
Sık Sorgulanan İşten Çıkış Kodları ve Açıklamaları
En çok araştırılan kodların hukuki dayanakları ve sonuçları, aşağıda ayrı başlıklar altında açıklanmaktadır. İşten çıkış kodları ve açıklamaları incelenirken her kodun bir kanun hükmüne karşılık geldiği göz önünde tutulmalıdır.
İşten Çıkış Kodları 1 ve 01 Ne Anlama Gelir?
Deneme süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshini ifade eder. 4857 sayılı İş Kanunu m. 15 uyarınca deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine uymaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Deneme süresi kural olarak iki ayı, toplu iş sözleşmesi bulunan iş yerlerinde dört ayı aşamaz.
İşçinin deneme süresi içinde çalıştığı günlere ait ücreti ve diğer hakları saklıdır. Bu süre zaten bir yıllık kıdem şartını karşılamadığından kıdem tazminatı gündeme gelmez. Aynı düzenleme, sözleşmenin işçi tarafından sona erdirildiği 2 numaralı kod için de geçerlidir.
İşten Çıkış Kodları 3 ve 03 Hangi Durumda Kullanılır?
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshini, yani istifayı gösterir. Fesih, 4857 sayılı İş Kanunu m. 17 uyarınca bildirim süresine uyularak yapılır. Kendi isteğiyle ayrılan işçi, kural olarak kıdem tazminatına ve işsizlik ödeneğine hak kazanamaz.
Uygulamada bu kod yönünden ihbar tazminatı konusunda yaygın bir yanılgı bulunuyor. İstifa eden işçi ihbar tazminatı alamaz. Aksine bildirim süresine uymadan ayrılırsa işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur. Bazı kaynaklarda bu kod için “ihbar tazminatı alabilir” ifadesinin kullanılması, tazminatın kimin lehine doğduğunun belirtilmemesinden kaynaklanıyor.
İşverenin baskısıyla imzalatılan istifa dilekçeleri ise ayrı bir değerlendirme gerektirir. İradenin fesada uğradığı ispatlanırsa fesih işveren feshi sayılır ve tazminat hakları doğar.
İşten Çıkış Kodları 04 Ne Demek?
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshini ifade eder. En sık kullanılan işveren feshi kodudur. İşçi bu kodla ayrıldığında kıdem tazminatına, ihbar süresine uyulmamışsa ihbar tazminatına ve şartları varsa işsizlik ödeneğine hak kazanır.
Bu kodun bildirilmesi, işverenin 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II kapsamında bir haklı neden ileri sürmediği anlamına gelir. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde ve en az altı aylık kıdemi bulunan işçi yönünden ayrıca geçerli sebep denetimi gündeme gelir.
İşten Çıkış Kodları 12, 13 ve 5 Numaralı Kod Nasıl Değerlendirilir?
Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi için 12 numaralı kod kullanılır. 1475 sayılı İş Kanunu m. 14 uyarınca muvazzaf askerlik hizmeti kıdem tazminatına hak kazandırır. Bu kodla ayrılan işçi, askerlik hizmetinin ardından İŞKUR’a başvurarak işsizlik ödeneği talebinde de bulunabilir.
Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş akdini sona erdirmesi halinde 13 numaralı kod bildirilir. Bu fesih kıdem tazminatı hakkı doğurur, ancak işçinin kendi iradesine dayandığından işsizlik ödeneğine hak kazandırmaz.
Belirli süreli iş sözleşmesinin sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona ermesi 5 numaralı kod ile bildirilir. Sürenin bitimi tek başına kıdem tazminatı doğurmaz. Sözleşme zincirleme yenilenmiş ve esaslı neden bulunmadığından belirsiz süreliye dönüşmüşse sonuç değişir.
SGK İşten Çıkış Kodları 16 Nedir?
Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer iş yerine naklini gösterir. Aynı gerçek veya tüzel kişiye ait iş yerleri arasında yapılan nakil, teknik bir kayıt işlemidir. İş sözleşmesi kesintisiz devam ettiğinden fesih sayılmaz.
Bu nedenle nakil halinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya işsizlik ödeneği gündeme gelmez. İşçinin kıdemi, önceki iş yerinde geçen süre de dahil edilerek hesaplanır. Sonraki bir fesihte kıdem süresi, bu bütünlük içinde değerlendirilir.
İşten Çıkış Kodları 21 Ne Demek?
Sigortalının statüsünde meydana gelen değişikliği ifade eder. Örneğin 4/a kapsamında çalışan bir işçinin aynı iş yerine ortak olması halinde mevcut kaydın kapatılması gerekir. İşlem, fiilen bir iş sözleşmesi feshi niteliği taşımaz.
Statü değişikliği kaydı, tazminat veya ödenek hakkı doğurmaz. Bu kodun gerçek bir fesih durumunda kullanılması, işçinin haklarını etkileyen hatalı bir bildirim oluşturur.
İşten Çıkış Kodları 22 Diğer Nedenler Nelerdir?
Diğer kodların hiçbirine girmeyen fesih halleri için 22 numaralı kod kullanılır. İkale sözleşmesiyle sona eren iş ilişkilerinde bu kodun bildirilmesi gerektiği kabul edilir. Kodun kapsamı geniş olduğundan fesih nedeninin ayrıca belgelenmesi gerekir.
Bu kod, İŞKUR sisteminde kapsam dışı fesih olarak değerlendirilir ve işsizlik ödeneğine hak kazandırmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı yönünden ise sonuç, gerçek fesih sebebine bağlıdır. İşveren feshi bulunmasına rağmen bu kodun bildirilmesi, işçinin ödenek başvurusunun reddedilmesine yol açar.
İşten Çıkış Kodları 23 Ne Demek?
İşçinin zorlayıcı nedenlerle iş akdini feshetmesi halinde 23 numaralı kod bildirilir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 24/III uyarınca iş yerinde işin bir haftadan fazla süreyle durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması, işçiye derhal fesih hakkı verir. Deprem, yangın ve sel gibi doğal olaylar bu kapsamda değerlendirilir.
Bu kod hem kıdem tazminatı hem de işsizlik ödeneği hakkı doğurur. İşçinin haklı nedenle feshinde ihbar tazminatı talep edilemez, çünkü derhal fesih hakkı bildirim süresi şartını ortadan kaldırır. Aynı sonuç, sağlık nedeniyle feshi gösteren 24 numaralı kod için de geçerlidir.
İşten Çıkış Kodları 25 ile 4857/25-II Arasındaki Fark
25 numaralı kod, işçinin işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle iş akdini feshetmesini gösterir. Dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 24/II hükmüdür ve fesih işçiden gelir.
Buna karşılık 4857 sayılı Kanun m. 25/II, işverene tanınan derhal fesih hakkını düzenler. Bu hükme dayanan fesihler 2021 yılından bu yana 42 ile 50 arasındaki kodlarla bildirilir. Yani 25 numaralı kod işçi lehine, 25/II hükmü ise işveren lehine bir fesih yetkisini ifade eder.
25 numaralı kodla ayrılan işçi kıdem tazminatına ve işsizlik ödeneğine hak kazanır. 42-50 arası kodlarla bildirilen fesihlerde ise kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Yıllık izin ve fazla mesai gibi işçilik alacakları saklı kalır.
Disiplin Kurulu Kararı ve Devamsızlık Nedeniyle Fesih
26 numaralı kod, iş sözleşmesinin iş yeri disiplin kurulu kararıyla sona erdirilmesini ifade eder. Kodun İŞKUR sistemindeki karşılığı işçinin kusuru olduğundan işsizlik ödeneği hakkı doğmaz. Kararın hukuka uygunluğu ve haklı nedene dayanıp dayanmadığı ayrıca denetlenir.
Bazı yayınlarda bu kodun devamsızlık nedeniyle fesih anlamına geldiği belirtiliyor. Bu bilgi hatalıdır. Devamsızlık nedeniyle yapılan fesihlerde 48 numaralı kod kullanılır ve dayanağı 4857 sayılı Kanun m. 25/II-g hükmüdür.
İlgili hükme göre işçinin izinsiz veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatil gününü izleyen iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemesi haklı fesih sebebidir. Devamsızlığın tutanakla ve noter ihtarnamesiyle belgelendirilmesi gerekir.
İşten Çıkış Kodları ve Tazminat Hakları
İşçinin mali haklarının belirlenmesi noktasında fesih nedeninin doğru bildirilmesi önemlidir. İşten çıkış kodları ve tazminat ilişkisi değerlendirilirken kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının farklı hukuki temellere dayandığı unutulmamalıdır.
Hangi Kodlar Kıdem Tazminatı Kazandırır?
Kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu m. 14 hükmüyle düzenlenir. İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş akdinin bu maddede sayılan nedenlerden biriyle sona ermesi gerekir. Hesaplama, çalışılan her tam yıl için son giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır.
Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabilecek yıllık tutar, yasal tavanla sınırlıdır. Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgesi uyarınca 01.07.2026 – 31.12.2026 döneminde uygulanan kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL’dir. Yılın ilk yarısında bu tutar 64.948,77 TL olarak uygulandı. Burada önemli olan ödeme tarihi değil, iş akdinin sona erdiği tarihtir.
Kıdem tazminatı hakkı doğuran başlıca sigorta işten çıkış kodları aşağıda sıralanmaktadır:
- İşveren tarafından haklı sebep bildirilmeden yapılan fesih (Kod 4)
- Emeklilik, malulen emeklilik veya toptan ödeme nedeniyle ayrılma (Kod 8, 9, 14)
- İşçinin ölümü ve iş kazası sonucu ölüm (Kod 10, 11)
- Muvazzaf askerlik hizmeti (Kod 12)
- Kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması (Kod 13)
- Toplu işçi çıkarma, iş yerinin kapanması ve işin sona ermesi (Kod 15, 17, 18)
- İşçinin haklı nedenle feshi (Kod 23, 24, 25)
- İşveren tarafından zorunlu nedenlerle, tutukluluk veya sağlık nedeniyle fesih (Kod 27, 28)
- Kendi istek ve kusuru dışında gerçekleşen özel kanun kapsamındaki fesihler (Kod 31, 32, 33, 34, 35)
Hangi Kodlar İhbar Tazminatı Kazandırır?
İhbar tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu m. 17 hükmünden doğar. Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa kıdeme göre değişen bir bildirim süresi tanımakla yükümlüdür. Bu süreye uyulmaması halinde ihbar tazminatı ödenir.
Kanunda öngörülen bildirim süreleri, işçinin kıdemine göre kademelendirilmiş durumdadır:
- 6 aydan az kıdem için 2 hafta
- 6 ay ile 1.5 yıl arası kıdem için 4 hafta
- 1.5 yıl ile 3 yıl arası kıdem için 6 hafta
- 3 yıldan fazla kıdem için 8 hafta
İhbar tazminatı, yalnızca bildirim süresine uyulmayan süreli fesihlerde gündeme gelir. Kod 4, 15, 17, 18, 31, 32 ve 34 gibi işverenden kaynaklanan fesihlerde işçi, bu tazminata hak kazanabilir. Buna karşılık işçinin haklı nedenle derhal feshinde ve 42-50 arası kodlarla bildirilen fesihlerde ihbar tazminatı doğmaz.
İşten Çıkış Kodları İşsizlik Maaşı İlişkisi
İşsizlik ödeneği, sigortalının kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması halinde İŞKUR tarafından yapılan aylık ödemedir. Ödeneğe hak kazandıran fesih nedenleri 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 51 hükmünde tek tek sayılır. İŞKUR, başvuruyu değerlendirirken işverenin bildirdiği fesih kodunu esas alır.
Hangi İşten Çıkış Kodları İşsizlik Maaşı Hakkı Doğurur?
İşten çıkış kodları işsizlik maaşı değerlendirmesi konusunda belirleyici olduğundan, ödeneğe hak kazandıran kodların bilinmesi gerekir. Aşağıdaki kodlar, İŞKUR uygulamasında ödenek hakkı doğuran nedenler arasında yer alıyor:
- Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi (Kod 4)
- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi (Kod 5)
- Askerlik nedeniyle ayrılma (Kod 12)
- Toplu işçi çıkarma (Kod 15)
- İş yerinin kapanması ve işin sona ermesi (Kod 17, 18)
- İşçinin zorunlu neden, sağlık ve işverenin ahlaka aykırı davranışı nedeniyle feshi (Kod 23, 24, 25)
- İşveren tarafından zorunlu nedenlerle, tutukluluk ve sağlık nedeniyle fesih (Kod 27, 28)
- Kendi istek ve kusuru dışında özel kanun kapsamında fesih (Kod 31, 32)
- Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi (Kod 33)
- İş yerinin devri veya niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih (Kod 34)
İstifa, ikale ve işçinin kusuruna dayanan fesihlerde ödenek hakkı doğmaz. İkale sözleşmesi ya da istifa dilekçesi İŞKUR’a sunulduğunda, kıdem veya ihbar tazminatının ödendiğini gösteren belge ibraz edilse dahi ödenek bağlanmaz. Bu hallerde ödenekten yararlanabilmek için mahkeme kararı aranır.
İşsizlik Ödeneğinin Şartları, Süresi ve Tutarı
İşsizlik ödeneği alabilmek için aranan şartlar İŞKUR tarafından açıklanmış durumdadır. Bu şartlar aşağıda sıralanmaktadır:
- Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmış olmak
- Hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olarak çalışmış olmak
- Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak
- Fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR’a şahsen veya elektronik ortamda başvurmak
Ödeme süresi, son üç yıldaki prim gün sayısına göre belirlenir. 600 gün prim ödeyen sigortalıya 180 gün, 900 gün prim ödeyene 240 gün, 1.080 gün prim ödeyene 300 gün süreyle ödenek verilir.
Günlük ödenek, sigortalının son dört aylık prime esas kazançlarından hesaplanan günlük ortalama brüt kazancın %40’ı olarak belirlenir. Bulunan tutar, aylık brüt asgari ücretin %80’ini aşamaz. 2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030 TL olduğundan aylık ödenek tavanı 26.424 TL düzeyinde kalır. Ödenek, damga vergisi dışında herhangi bir kesintiye tabi tutulmaz.
İşten Çıkış Kodları Nerede Yazar ve Nasıl Öğrenilir?
İşten çıkış kodu, işverenin düzenlediği Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi üzerinde yer alır. Bildirgede sigortalının işten ayrılış nedenine ayrılmış alana ilgili kod işlenir. Sigortalı bu bilgiye e-Devlet üzerinden veya Sosyal Güvenlik Kurumu birimlerine başvurarak ulaşabilir.
Sigortalı işten çıkış kodları öğrenilirken izlenebilecek yollar aşağıda açıklanmaktadır:
- e-Devlet kapısı üzerinden işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi sorgulama hizmetine giriş yapmak
- İşverenden Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi nüshasını talep etmek
- Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurmak
- 4857 sayılı Kanun m. 28 uyarınca işverenden çalışma belgesi istemek
Bildirgenin sisteme henüz işlenmemiş olması halinde kayıt görüntülenmez. Bu durumda 10 günlük yasal bildirim süresinin dolmasının beklenmesi gerekir. Sürenin geçmesine rağmen bildirge düzenlenmemişse kuruma ihbarda bulunulabilir.
SGK hizmet dökümü ise prim ve sigortalılık dönemlerini gösteren ayrı bir belgedir. 2026 yılındaki uygulama değişikliğinden sonra bu belgede işten ayrılış nedeni yer almaz. Fesih nedeninin öğrenilmesi için işten ayrılış bildirgesine bakılması gerekir.
Hatalı İşten Çıkış Kodu Bildirimi ve Düzeltilmesi
Yanlış bildirilen bir fesih kodu, işçinin işsizlik ödeneğinden yararlanamamasına ve mesleki itibarının zedelenmesine yol açar. Bildirimin üzerinden geçen süreye ve tarafların tutumuna göre düzeltme imkanı doğabilir.
İşten Çıkış Kodu Sonradan Değiştirilebilir mi?
Hatalı bildirilen işten çıkış kodu, iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 10 gün içinde işveren tarafından e-Sigorta sistemi üzerinden düzeltilebilir. Bu süre içinde işveren bildirgeyi güncelleyebilir veya iptal ederek yenisini düzenleyebilir. Onuncu günün geçmesinden sonra sistem üzerinden değişiklik yapılamaz.
On günlük sürenin geçmesi halinde izlenecek yol, 2013/11 sayılı SGK Genelgesi ile belirlenmiştir. Genelgeye göre sigortalıların işten ayrılış nedenine yönelik talepleri, ancak işverenle birlikte müracaat edilmesi halinde kabul edilir. İşçinin tek başına kuruma yaptığı başvuru sonuç doğurmaz.
İşsizlik ödeneği yönünden ayrı bir düzeltme yolu bulunuyor. Bildirgeye ilişkin veriler on birinci gün İŞKUR sistemine aktarıldığından, bu tarihten sonraki düzeltmelerin İŞKUR müdürlüklerine yöneltilmesi gerekir. Başvuruya fesih ihbarnamesi, kıdem veya ihbar tazminatı bordrosu, banka dekontu, arabuluculuk tutanağı ya da kesinleşmiş mahkeme kararı gibi belgeler eklenir. İŞKUR kayıtlarında yapılan düzeltme yeterli olduğundan ayrıca SGK kaydının değiştirilmesi aranmaz.
İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi Davası
İşverenin düzeltme talebini kabul etmemesi halinde işçi, iş mahkemesinde dava yoluna başvurabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasına göre işçinin bu davayı açmakta güncel hukuki yararı bulunur. Daire, 09.05.2022 tarihli kararında çıkış kodunun değiştirilmesi talebinde hukuki yararın varlığını kabul etti.
Davanın kime yöneltileceği konusunda açık bir ölçüt bulunuyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2023 tarihli kararında, işten çıkış kodunun düzeltilmesi veya tespitine ilişkin taleplerde Sosyal Güvenlik Kurumuna husumet yöneltilemeyeceği belirtildi. Dava işverene karşı açılır, aksi halde husumet yokluğundan usulden ret kararı verilir.
Arabuluculuk şartı yönünden de güncel bir içtihat bulunuyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 30.04.2026 tarihli kararına göre çıkış kodunun düzeltilmesine ilişkin tespit davası, zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi parasal talepler yönünden arabuluculuk zorunluluğu ise devam eder.
Kesinleşen mahkeme kararının İŞKUR’a sunulması halinde çıkış kodu düzeltilir. İşçi bu yolla işsizlik ödeneğinden geriye dönük olarak yararlanabilir. Hak kaybı yaşanmaması için kararın kesinleşmesinin ardından başvurunun gecikmeksizin yapılması gerekir.
İşe İade Davası Yoluyla Kodun Düzeltilmesi
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerinde en az altı aylık kıdemi bulunan işçi, geçerli sebep gösterilmeden yapılan feshe karşı işe iade talebinde bulunabilir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır.
İşe iade davasının kabulü halinde fesih geçersiz sayılır. Bu sonuç, işverenin bildirdiği fesih nedeninin de gerçeği yansıtmadığını ortaya koyar ve kodun düzeltilmesine dayanak oluşturur.
Hatalı Bildirimin İşveren Açısından Sonuçları
Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin süresinde ya da usulüne uygun verilmemesi idari yaptırıma bağlanmıştır. 5510 sayılı Kanun m. 102/1-j uyarınca her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır. 2026 yılı brüt asgari ücreti esas alındığında bu tutar 3.303 TL düzeyindedir.
İdari para cezasının yanında hukuki riskler de doğar. Gerçeğe aykırı kod bildiren işveren, işçilik alacakları davasında kendi beyanıyla bağlı kalır. Fesih nedeninin sonradan değiştirilmesi, işverenin savunmasının inandırıcılığını zayıflatır ve aleyhine sonuç doğurabilir.
Sonuç ve Genel Değerlendirme
SGK işten çıkış kodları, iş ilişkisinin sona erme biçimini resmi kayıtlara yansıtan ve işçinin sosyal güvenlik haklarını etkileyen bildirimlerdir. Kodun doğru seçilmesi işverenin yükümlülüğü, doğruluğunun denetlenmesi ise işçinin hak arama özgürlüğünün bir parçasıdır. İş Kanunu işten çıkış kodları bakımından öngördüğü çerçeve, fesih nedeninin açık ve gerçeğe uygun biçimde ortaya konmasını gerektirir.
Her fesih olayı kendi koşulları içinde değerlendirilir. Aynı kod, farklı olgular karşısında farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Sözleşmenin türü, işçinin kıdemi, fesih bildiriminin içeriği ve elde bulunan belgeler sonucu birlikte belirler. Bu nedenle kod listelerine bakarak yapılan genel değerlendirmeler, somut uyuşmazlıkta yanıltıcı olabilir.
Düzeltme ve dava yollarının süreye bağlı olması ayrıca önemlidir. On günlük bildirim düzeltme süresi, işsizlik ödeneği için otuz günlük başvuru süresi ve işe iade talebi için bir aylık arabuluculuk süresi kaçırıldığında telafisi güç kayıplar ortaya çıkar. Sürecin başında uzman bir avukatın değerlendirmesine başvurulması, hangi yolun izleneceğinin doğru belirlenmesini sağlar.
İşten çıkış koduna ilişkin bir uyuşmazlıkla karşılaşan ilgililer, hukuk büromuzla iletişime geçerek süreçlerini değerlendirebilirler.
SGK İşten Çıkış Kodları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İş çıkış kodları 46, 3, 10, 24, 23, 47, 49 gibi nedenlerle olması durumunda işçi tazminat alamaz.
İş çıkış kodu 46, 3, 10, 24, 23, 47, 49 gibi nedenlerle olması durumunda işçi işsizlik maaşı alamaz.
İş çıkış kodu 46, 3, 10, 24, 23, 47, 49 gibi nedenlerle olması durumunda işçi herhangi bir tazminat almaya hak kazanamaz. Ancak işçi, iş çıkış kodunun hatalı olduğunu düşünüyor ise mahkemede dava açarak bu tazminatları alabilir.
SGK işten çıkış kodu düzeltmenin cezası bulunmamaktadır. Zira SGK, işverene sehven girilen kayıtları düzeltme hakkı tanımıştır.
SGK çıkış kodu 4 ‘‘Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi’’ anlamına gelir. Başka bir deyişle işveren, geçerli herhangi bir sebep bildirilmeden sözleşmeyi feshetmiştir. İşçi bu durumda işsizlik maaşından faydalanabilir.
İş çıkış kodu sorgulama e-devlet üzerinden öğrenilebilir.
İş çıkış kodu, işsizlik maaşı, işe iade davası ve feshe bağlı işçilik alacakları bakımından oldukça önemli bir yere sahiptir. İş çıkış kodu hatalı girilen işçi feshe bağlı işçilik alacaklarını alamayacağı gibi işsizlik maaşından da faydalanamayabilir. Ancak iş çıkış kodu mahkemede dava açılarak düzeltilebilir.
04 iş çıkış kodu ‘’Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi’’ anlamına gelir. İş çıkış kodu 04 girilen işçi feshe bağlı ve bağlı olmayan tüm tazminatları alabilme hakkına sahiptir.
İş Çıkış Kodu 46 ‘’4857 sayılı Kanun Madde 25-II-e İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması’’ anlamına gelmektedir. Başka bir deyişle işveren, işçiyi haklı nedenle işten çıkarmıştır. Ancak iş çıkış kodu 46’ya karşı mahkemeye dava açılabilir.
SGK işten çıkış kodu 03, resmi olarak şu anlama gelir:
- Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)
Bu kod, belirsiz süreli bir iş sözleşmesinin, işçinin kendi isteğiyle (istifa ederek) sona erdirilmesi durumunda kullanılır. İşveren, işçinin istifasını SGK’ya bildirirken bu kodu seçer.
Evlilik nedeniyle işten ayrılma durumunda kullanılan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işten çıkış kodu 13’tür.
Bu kod, yasal olarak sadece kadın işçilere tanınan bir hakka dayanır.
Kadın, yasal evlilik süresinden itibaren 1 yıl içinde bu hakkı kullanmalıdır. Aksi halde bu sebebe dayanarak iş sözleşmesi feshedilir ise tazminata hak kazanılamaz.
SGK İşten Çıkış Kodu 05’in resmi tanımı şöyledir:
- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi
Bu kod, işçi ile işveren arasında yapılan iş sözleşmesinin, en başta belirlenen sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erdiği durumları ifade eder. Yani ne işveren ne de işçi tarafından bir fesih (iptal) işlemi yapılmamış, sözleşme doğal vadesini tamamlamıştır.
Geçmişte bu tür fesihlerin çoğu için Kod 29 (işveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih) kullanılırdı. Ancak bu kodun kötüye kullanımının önüne geçmek amacıyla SGK, bu feshin alt nedenlerini detaylandıran yeni kodları yürürlüğe koymuştur.
“Yüz kızartıcı suç” tanımına giren veya ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı sayılan başlıca haller ve bunlara karşılık gelen yeni SGK çıkış kodları şunlardır:
SGK Çıkış Kodu | İş Kanunu Maddesi (4857 s.K. 25/II) | Açıklaması (Örnek Davranışlar) |
43 | fıkra (a) | İşçinin, işveren veya ailesinin şeref ve namusuna dokunacak söz veya davranışlarda bulunması |
44 | fıkra (b) | İşçinin, işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması |
46 | fıkra (d) | İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya meslek sırlarını ortaya atması |
47 | fıkra (e) | İşçinin, iş yerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi |
SGK işten çıkış kodu 8, iş sözleşmesinin sona ermesinin en yaygın ve işçi lehine olan nedenlerinden birini ifade eder.
SGK çıkış kodu 08’in resmi tanımı şöyledir:
- Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle
Bu kod, işçinin kendi isteğiyle, kanunda belirtilen emeklilik şartlarını (yaş, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı) tamamlaması nedeniyle işten ayrılması durumunda kullanılır. İş Kanunu’nda (eski 1475 sayılı Kanun Madde 14) düzenlenen ve işçiye kıdem tazminatı hakkı tanıyan bir çıkış nedenidir.
İşe gelmeme (devamsızlık) nedeniyle işten çıkarma için kullanılan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çıkış kodu 48’dir.
Bu kod, işveren tarafından yapılan haklı nedenle fesih durumunu belirtir ve İş Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 25. maddesinin II. fıkrasının (g) bendi ile ilgilidir.
Yanlış kod, işçinin işsizlik ödeneğinden yararlanamamasına ve tazminat taleplerinin reddedilmesine yol açabilir. İşveren yönünden idari para cezası ve işçilik alacakları davası riski doğar. On gün içinde e-Sigorta üzerinden, sonrasında ise İŞKUR başvurusu veya iş mahkemesi kararıyla düzeltme yapılır.
Dava işverene karşı açılır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işten çıkış kodunun düzeltilmesi taleplerinde Sosyal Güvenlik Kurumuna husumet yöneltilemeyeceğine hükmetti. Kurumun taraf gösterilmesi halinde dava husumet yokluğundan usulden reddedilir.
01.04.2021 tarihli 2021/9 sayılı SGK Genelgesi ile bu kod yürürlükten kaldırıldı ve yerine 42-50 arası kodlar getirildi. Danıştay 10. Dairesi ise 14.10.2024 tarihli kararıyla yönetmelik ekindeki ilgili düzenlemeyi iptal etti. Kod artık bildirimlerde kullanılmıyor.
Minval Hukuk & Danışmanlık Bürosu Sigorta Hukuku(Trafik ve İş Kazaları), İş Hukuku, Kamulaştırma ve İstimlak, Tazminat Hukuku, Ölüm ve Yaralamalı Trafik Kazalarından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, Yangın Sigortaları, Dask Sigortası, İşveren Mali Sorumluluk Sigortaları, Araç Değer Kaybı ve Araç Hasar Bedeli Davaları ile Vatandaşlık Hukuku ve Nüfus Davaları, Göç Davaları, SGK’nın karşılamadığı akıllı ilaç bedellerinin ödenmesi ve ücretsiz temin edilmesi ile ilgili davalar üzerine yoğunlaşmış ve bu alanların her birinde yüzlerce danışanın haklarını ilgili kişi ve kurumlar nezdinde çözüme kavuşturmuştur. Minval Hukuk Bürosunun Kurucu ortaklarının çeşitli site ve dergilerde yayınladığı onlarca makalenin yanında basılan “Sigorta Hukuku ve Tahkim Uygulamaları” adlı bir kitabı da bulunmaktadır.
33 Comments