İşsizlik Maaşı

İşsizlik sigortası, işçilerin, iş yetenekleri, sağlıkları ve yeterlilikleri olmasına rağmen, hizmet akdi ile bir işyerinde çalışmaları sırasında, herhangi bir kasıt olmaksızın işlerini kaybettikleri durumlarda, yaşadıkları gelir kaybını belirli bir süre ve ölçüde karşılayan geçici bir destektir. Aynı zamanda sigortacılık tekniği ile faaliyet göstermekte olup Devlet tarafından kurulmuş ve zorunlu bir sigorta koludur. İşsizlik sigortası kapsamında olan ve işsizlik riskiyle karşılaşan sigortalılara ödenen geçici destek tutarına İşsizlik Maaşı denilmektedir. İlgili konu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda düzenlenmiştir. Bu kanunun amacı işsizlerin gelir kayıplarını bir ölçüde de olsa gidermenin yanı sıra iş gücünü sürekli, etkin ve verimli çalıştırarak insangücü israfını en aza indirmektir. Sigortalı işsizlere, işsizlik ödeneği vermek suretiyle gelir sürekliliğini sağlamak işsizlik sigortasının bir yönünü oluşturmaktadır. Diğer bir yönü ise sigortalı işsizleri işe yerleştirmek ya da yeniden istihdam şansı elde edebilmeleri için gerekli olan meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi vermektir. Bütün bunlar göz önüne alındığında işsizlik sigortası ile iş ve işçi bulma hizmetlerinin birbirleri ile uyum içinde olduğu görülmektedir.

İş Hukuku Davaları

İşsizlik Maaşından Yararlanma Şartları Nelerdir?

İşsizlik Maaşı alabilmek için kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak gerekmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından düzenlenen bir konferansta işsizliğin uluslararası standart tanımı üç unsur üzerine oturtulmuştur. Bunlar;

  1.  İşsiz olma,
  2.  Halen çalışmaya elverişli bulunma,
  3. Bir iş talep etme şeklinde sıralanmaktadır. 

Uluslararası standartlara göre ancak bu üç unsuru birlikte taşıyanlar işsiz kabul edilmektedir.

  1. Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün (4 ay) hizmet akdine tabi olmak,
  2. Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün (20 ay) süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak, Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmak,

Çalışanın, işsizlik maaşından yararlanabilmesi için aynı zamanda iş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi gerekir. Bunlar:

  1. İş sözleşmesinin işveren tarafından süreli fesih yoluyla sona erdirilmesi
  2. İş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle sona erdirilmesi
  3. İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle sona erdirilmesi
  4. Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi
  5. İşyerinin devri, kapatılması veya niteliğinin değişmesi nedeniyle işsiz kalınması
  6. İşyerinin özelleştirilmesi nedeniyle işsiz kalmak, nedenleriyle sona ermesi

İşsizlik Maaşı Hangi Durumda Ödenmez?

  • İş akdinin sona ermediği, sigortalının sadakat, işverenin de işçiyi gözetme ve eşit işlem yapma borçlarının bütünüyle, işçinin talimatlara uyma borcunun ise kısmen devam ettiği fakat iş görme ve ücret ödeme borçlarının karşılıklı ortadan kalktığı iş akdinin askıya alınma hallerinde iş akdi sona ermediği için işsizlik ödeneği ödenmeyecektir. 4447 Sayılı Kanunun 51/son fıkrasında da “Ancak, işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin başvuru sırasında grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması gerekmektedir.” denmek suretiyle de işsizlik ödeneğine hak kazanmaya engel olacak olan askıya alınma halleri düzenlenmiştir. Dolayısıyla askı durumundaki sigortalılar; hem işsiz olma şartını hem de çalışmaya elverişli olma şartını sağlayamamış olduklarından ödenekten yararlanamayacaklardır.

İşsizlik Maaşı Hangi Durumlarda Kesilir?

4447 Sayılı İşsizlik Kanunu Madde 52 İşsizlik Ödeneği Ödenmesinde Hak Düşürücü Nedenler: İşsizlik ödeneği almakta iken; a) Kurumca teklif edilen mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden, b) İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen,

c) Kurum tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen, d) Haklı bir nedene dayanmaksızın Kurum tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyen sigortalı işsizlerin işsizlik ödenekleri kesilir.

Bilgi Notu: Ancak (c) ve (d) bendlerinde öngörülen ödeneklerin kesilme gerekçesinin ortadan kalkması halinde, işsizlik ödeneği ödenmesine yeniden başlanır. Şu kadarki bu suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sonunu geçemez.

İşsizlik Maaşı Süresince Sağlık Hizmetinden Yararlanma

İşsizlik ödeneği alanlar genel sağlık sigortası kapsamında olup, işsizlik ödeneği ödenen günler için, ilgililer adına sadece genel sağlık sigortası primleri İşsizlik Sigortası Fonundan yatırılmaktadır. Ödenek alanların bakmakla yükümlü olduğu kişiler de genel sağlık sigortalısı kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir.

İşsizlik Ödeneği Yeniden Başlatma Durumu

Ödenekten yararlanırken işsizlik ödeneğinden yararlanma süresi doldurulmadan tekrar işe girilmesi ve işsizlik ödeneğinden yararlanmak için gerekli olan şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalınması halinde daha önceden hak edilen işsizlik ödeneği süresi dolduruluncaya kadar ödenekten yararlanılabilir. Kalan hak sahipliğinin devamında İŞKUR’a başvurulan tarihten itibaren ödemeler gerçekleştirilir. Hak kazanma şartlarını sağlamak suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir.

İşsizlik Maaşı Hesaplama, 2023 Şartları, Nasıl Alınır?

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %40’ı olarak hesaplanmaktadır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %80’ini geçememektedir.  İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Örneğin son 4 ayda prime esas kazançlarının aylık ortalaması 6.000 TL olan bir işçinin, bu tutarın % 40’ı olan 2.400 TL tutarında işsizlik maaşı alabilir. Bu rakama damga vergisi dahildir. Buna göre; 2023 yılında en düşük işsizlik maaşı 5 bin 325 TL en yüksek ise 10 bin 650 TL olarak belirlenmiştir.

Asgari Ücret İşsizlik Maaşı Hesaplama

Güncel asgari brüt ücret üzerinden yapılan işsizlik maaşı hesaplaması şu şekildedir:

  • 13.414,50 / 30 = 447,15 (bir günlük brüt kazanç)
  • 447,15 x 0,4 = 178,86 (bir günlük brüt kazancın %40’ı)
  • 178,86 x 30 = 5.365 TL (30 günlük %40 oranında brüt kazanç)

 

Son 4 Aylık Prime Esas Kazançların Aylık Ortalaması

Hesaplanan İşsizlik Ödeneği Miktarı

Damga Vergisi

Oranı

Ödenecek İşsizlik Ödeneği Miktarı

Son 4 Ay 2023 Yılının İkinci Dönemine Ait Asgari Ücretle Çalışan

13.414,50-TL

5.365,80-TL

0,00759-TL

5.325,07-TL

Kısa Çalışma Ödeneği İşsizlik Maaşı Hesaplama

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun Ek Md.2’ye göre “Kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödenir. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekir. Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son oniki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez. Kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemler 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür. Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür.

Zorlayıcı sebeplerle kısa çalışma yapılması halinde, kısa çalışma ödeneği ödemeleri 4857 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve aynı Kanunun 40 ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu maddede yer alan kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya ve işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.” hükmüne amirdir.

Askerlik Sonrası İşsizlik Maaşı Hesaplama

İŞKUR’un verilerine istinaden, askerlik süresince işsizlik maaşı alınamayacaktır. Ancak terhis olan askerler, terhis tarihinden itibaren saydığımız diğer şartların da varlığı halinde İŞKUR’a başvurarak işsizlik maaşına hak kazanabilir. Önemle belirtmek gerekir ki, askerlik nedeniyle işten ayrılırken işyeri işten çıkış bildirgesinde “12” numaralı askerlik kodu ile çıkışınızın yapılmış olması oldukça önem arz etmektedir.

SSK İşsizlik Maaşı Hesaplama 2023

2023 yılında en düşük işsizlik maaşı 5 bin 325 TL en yüksek ise 10 bin 650 TL olarak belirlenmiştir.

İşsizlik Maaşı Nasıl Alınır?

İşsizlik maaşından yararlanmak için hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine başvurmak gerekmektedir.  Başvuru, İŞKUR birimine şahsen gelerek veya elektronik ortamda www.iskur.gov.tr adresinden yapılabilir. Mücbir sebepler dışında 30 gün içerisinde başvurulmaması halinde, başvuruda gecikilen süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülmektedir. İşsizlik ödeneğinin ödenebilmesi için sigortalı işsizlerin iş almaya hazır durumda olması gerekmektedir. İşsizlik ödeneği başvurusu ile kişinin iş arayan kaydı yapılmakta veya güncellenmektedir. Böylece sigortalı işsizlerin danışmanlık, işe yerleştirme ve mesleki eğitim hizmetlerini alması sağlanmaktadır. Dolayısıyla, vekâletname ile başvuru yapılması imkanı bulunmamaktadır.

İşsizlik Maaşı Alınan Süre İçinde Yapılması Gerekenler

  1.  İkamet adresinin değişmesi,
  2.  Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alınması,
  3.  Yetkili sağlık kuruluşunca istirahatli kılınması,
  4.  Silahaltına alınılması,
  5.  Yurtdışına çıkılması,
  6.  Bir işte çalışmaya başlanması veya
  7. Mahkeme kararıyla işe iade edilmesi hallerinde durum 15 gün içinde en yakın İŞKUR birimine veya Alo170’e bildirilmelidir.
  8. İşsizlik ödeneğinden yararlananlar, kendi kusuru ve bilgilerdeki eksiklik veya yanlışlık nedeniyle yapılan fazla ödemeleri yasal faizi ile birlikte ödemek zorundadır.

İşsizlik Ödeneğine Hak Kazananlara Sunulan Hizmetler Nelerdir?

  1.  İşsizlik Ödeneği
  2.  Genel Sağlık Sigortası Primleri 
  3.  Yeni bir iş bulma
  4.  Meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi

İşsizlik Maaşını Kimler Alamaz?

Aşağıdaki durum ve koşullarda çalışan meslek grupları ve kişiler işsizlik maaşından yararlanamazlar. Bunlar:

  1.  Memurlar, Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’na tabi çalışanlar,
  2.  Hakimler ve Savcılar Kanunu’na tabi çalışanlar,
  3.  Yüksek Öğretim Kanunu’na, Yüksek Öğretim Personel Kanunu’na tabi çalışanlar,
  4.  Bağ-kurlular (işsizlik sigortası yerine esnaf ahilik sandığı)
  5.  Hizmet akdine dayalı ÇALIŞMAYANLAR,
  6.  İşçi sendika ve konfederasyonları ile sendika başkanlıklarına seçilenler,
  7. Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, gösteri, ses, müzik, resim, heykel ve benzeri işlerde uğraşanlardan hizmet akdi ile ÇALIŞMAYANLAR, 
  8.  Askerlik hizmetini er veya erbaş olarak yapanlar ile yedek subay okulu öğrencileri
  9.  Meslek lisesi veya yükseköğrenimde staja tabi tutulan öğrenciler,
  10.  Ceza infaz kurumunda çalıştırılan hükümlüler,

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalışmak üzere götürülen Türk İşçiler.

İşsizlik Maaşı Kaç Ay Alınır ?

Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde;

  1. 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,
  2. 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,
  3. 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün süre ile işsizlik ödeneği verilmektedir.

İşsizlik Maaşı Kimler Alabilir ?

5510 Aşağıda belirtilen gruplar işsizlik maaşından faydalanabilmektedir. 

  1. 5510 s. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4/1/a bendi ile 4/2. fıkrası kapsamında olanlardan bir iş akdine dayalı olarak çalışan sigortalılar,
  2. 4857 s. Kanuna göre kısmi süreli iş akdi ile çalışanlardan 5510 s. Kanunun 52/1.fıkrası kapsamında işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalılar,
  3.  Aynı Kanunun ek 6. maddesi kapsamındaki sigortalılar,
  4. 506 s. Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20. maddesinde açıklanan sandıklara tabi olan sigortalılar, işsizlik sigortasından yararlanabilecek sigortalıları oluşturmaktadır.

Öyle ki, işsizlik sigortasının kapsamında kısaca:

  1.  Bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalılar,
  2.  Banka sandıklarına tabi sigortalılar olmakla birlikte İstekleri halinde;
  3.  Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar,
  4.  Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerleri ile
  5. Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişiler bulunmaktadır. 

Bilgi Notu: Önemle belirtmek gerekir ki, işveren işten ayrılış bildirgesinde fesih sebebini kimi zaman yanlış olarak belirttiğinde sigortalının işsizlik ödeneğinden yararlanamamasına sebep olmaktadır. Bu noktada işçi:

  1.  İşçilik alacakları niteliğindeki eda davası açma yoluna gidecek ya da
  2. SGK işten ayrılış kodunun düzeltilmesine yönelik bir tespit davası açacaktır. (Tespit davasının yasal dayanağı 4447 s. Kanun’un 46 ve devamı maddeleridir.)

Eda davası ve tespit davasının birlikte açılması tespit davasının hukuki yarardan yoksunluğu nedeniyle reddine sebep olmakla birlikte, her halükarda, açılacak bu davalardan biriyle işçi kesinleşen mahkeme kararını İŞKUR’a sunduğunda SGK işten ayrılış kodu düzeltilecek ve işsizlik maaşı alınabilecektir. Ayrıca sigortalının işsizlik ödeneğinden geç yararlanması işverenin sorumluluğunu doğuran böyle bir nedenden kaynaklanmışsa işsizlik ödeneğine geç kavuşan sigortalının, geçmiş dönem zararını işverenden talep etmesi de mümkün olmaktadır.  Nitekim Yargıtay 9.HD. 2022/8185 E., 2022/10424 K. 26.09.2022 Tarihli kararında; ‘‘….“Somut uyuşmazlık bu bağlamda değerlendirildiğinde; davalı işveren aleyhine açılmış olan alacak davası sonucunda … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 18.12.2019 tarihli ve 2019/1170 Esas, 2019/1942 Karar sayılı kararı ile davacının kıdem ve ihbar tazminatı almaya hak kazandığı kesin olarak hüküm altına alınmıştır. Davacı, kıdem ve ihbar tazminatının kabulüne ilişkin kesinleşmiş bu mahkeme kararını İŞKUR’a sunarak işşizlik ödeneğinden yararlandırılmasını talep edebilir. Şu hâlde davacının İŞKUR’a başvurmak yerine işbu tespit davasını açmasında hukuki yararı bulunmadığından işveren yönünden açılan davanın, hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca belirtmek gerekir ki işten ayrılış kodunun düzeltilmesine yönelik tespit davalarının yasal muhatabı işveren olup SGK ya da İŞKUR’a husumet yöneltilmesi doğru değildir.” hükmü ile de ilgili hususa değinilmiştir.  Bilgi Notu: Hizmet akdi devam etmekle birlikte hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam, grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle çalışılmayan dolayısıyla prim ödenmeyen süreler işsizlik sigortasından faydalanmak için aranan 120 günlük süresinin hesabında kesinti olarak sayılmaz.

İşsizlik Maaşı Ne Zaman Yatar ?

İşsizlik ödeneği başvuruları izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır. İşsizlik ödeneği, her ayın beşinde aylık olarak işsizin kendisine ödenir. Ödeme tarihini öne çekmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yetkilidir. Sigortalı işsizlere ödemeleri, Kuruma bildirdikleri Banka Hesap numaraları (IBAN) aracılığıyla, hesap numaralarının eksik veya hatalı bildirilmesi durumunda ise en yakın PTTBank aracılığı ile yapılmaktadır.

En Düşük İşsizlik Maaşı Ne Kadar ?

Yukarıda da detaylıca açıklandığı üzere (1 Temmuz’dan itibaren geçerli olan zamla birlikte) 2023 yılında en düşük işsizlik maaşı 5 bin 325 TL en yüksek ise 10 bin 650 TL olarak belirlenmiştir.

Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir